Τετάρτη 9 Απριλίου 2025

Δημοσίευση του χρήστη Φιλοσοφία και Σκεπτικισμός στην Αθήνα

 

Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΙΟΥΔΑ και η σταύρωση των Δύο Ληστών δύο κορυφαίες πασχαλιάτικες αντιφάσεις που αναδεικνύουν την αφερεγγυότητα των <<θεόπνευστων ευαγγελικών>> συγγραμμάτων του <<κανόνα της καινής διαθήκης>> που ειδωλοποίησε και καθόρισε ως ιερά και αυθεντικά η πρώιμη βυζαντινή εξουσιαστική χριστιανοσύνη των αυλικών αυτοκρατορικών επισκόπων.
Η ιστορική υπόσταση του Ιησού και υποθέσεις.
Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΙΟΥΔΑ
Ο μεγάλος φιλόσοφος Εμανουελ Καντ στο έργο του Παραδόσεις για μια Φιλοσοφική Διδασκαλία της Θρησκειας διατυπωνει ότι <<είναι αδύνατον μια πραγματικότητα να αντιφάσκει με μια άλλη, επειδή η αντίφαση απαιτεί αναγκαστικά μια αναίρεση προκειμένου να πω ότι ένα κάτι είναι και δεν είναι ταυτοχρονως.>>
Ο ισχυρισμός της θεοπνευστίας και αυθεντικότητας του κανόνα των ευαγγελίων δεν καταρρίπτεται μόνο απο τις συγγραφικες αντιφάσεις μεταξύ των περιγραφόμενων γεγονότων είτε σε ένα μεμονωμένο <<Ευαγγέλιο>> είτε και σε όλα μεταξύ τους αλλά και από τις θεολογικού τυπου αντιφάσεις οι οποίες προκύπτουν μέσα από την σύγκριση από την μια των περιγραφών της πνευματικής εμπειρικής αίσθησης του χριστιανικού μυστικιστικού βιώματος περί αγάπης του Θεου σε αντιπαράθεση με την κάθε ειδους συγγραφικη ευαγγελικη τρομοκρατική προπαγάνδα περί αμφισβήτηση θεμάτων πίστεως και τις μεταφυσικές απειλές.
Η πολύ προσεκτική παρατήρηση και έρευνα στα υποτιθέμενα κανονικά << ιερά θεόπνευστα ευαγγελια>> ανακαλύπτει κάθε στιγμή οτι βρίθουν από αντιφάσεις που μαρτυρούν εναν παράλογο συγγραφικό συρφετό και αναδεικνύουν μια αμφίβολη συγγραφική προέλευση ή καλύτερα μια χριστιανική απατεωνια των γνωστικών και λογίων χριστιανών της εποχής των πλαστογραφιών.Δεν ξεχωριζουν καθόλου ως κανονικά και αυθεντικά από τον υπόλοιπο συρφετό της πληθώρας των συγγραφικων φαντασιοκοπηματων που χαρακτήρισε ως δήθεν ψευδεπίγραφα και μη αυθεντικά η αρχαία πρωτοβυζαντινή εκκλησία.Πολλοί ερευνητές ιστορικοί, <<θεολόγοι>> θρησκειολόγοι ακαδημαϊκοί και αρχαιολόγοι που έχουν δημιουργήσει σχολές έρευνας απομυθοποίησης του χριστιανισμου αναγνωρίζουν πλέον εδώ και δεκαετιες και αρχική ψευδεπιγραφή αλλά και μεταγενέστερη παρεμβατική πλαστογραφία πάνω στα υποτιθέμενα πρωτότυπα ευαγγελικά συγγράμματα τα οποία μέ την πάροδο του χρόνου υπέστησαν πάμπολλες αντιγραφές προσθαφαιρέσεις συμπληρώσεις ανά τους χριστιανικούς αιωνες.Η αυθεντική εξιστόρηση κάποιων ιστοριών περί της δράσης του Ιησού που κατείχαν κάποιες πρωτοχριστιανικές εκκλησίες της εβραϊκής διασποράς του 1ου αιωνα ήταν φαίνεται ο πυρήνας ώστε να δορυφορηθεί γύρω από αυτό κάθε είδους συγγραφικό φαντασιοκοπημα με κίνητρα άλλοτε την θρησκευτική ιδεολογική προπαγάνδα κι άλλοτε την θρησκευτική φαντασία.
Συχνά οι ψευδεπίγραφες συγγραφές όπως το δηθεν <<κατά Ιωαννη ευαγγελιο>> του συγγραφέα που με πλάγιο τρόπο ισχυρίζεται ότι είναι ο Ιωαννης αναδεικνύουν και μια συνήθη χριστιανική αναίσχυντη συγγραφική απατεωνιά που υποτίθεται γινόταν παντα<< για καλό θεάρεστο σκοπό>> όπως ακριβως έχουν γινει κι άλλα παμπολλα χριστιανικά εγκλήματα και απατεωνιες ανά τους αιώνες από υποτιθέμενους αφοσιωμενους του Χριστού και μέντορες του χριστιανισμού που τελικά πιάσαν ανάποδα τον χριστιανισμό και λειτούργησαν με φανατική προπαγάνδα.
Θα παραθέσουμε τα συμβάντα και τις αναφορές με απλό κατανοητό τρόπο και ο αναγνώστης μπορεί να τα επισημάνει με την προσωπική του μελέτη και διασταύρωση.
Στο υποτιθεμενο κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο το οποίο πρόκειται κατά πάσα πιθανότητα από συγγραφη Εβραίου νεοπλατωνιστη και χριστιανού λόγιου της διασποράς ο οποίος υποδύεται ψευδεπίγραφα με συγγραφική απατη τον μαθητή του Ιησού Ιωαννη Ζεβεδαιο, ξεκινάει στις αρχές του ευαγγελίου του με την θεολογικη νεοπλατωνικη διατυπωση του Θεολόγου Φίλωνα Ιουδαίου <<εν αρχή ην ο Λόγος>>.
Αναφέρει λοιπον στο κεφάλαιο 6 στους στίχους 70- 71 οτι ο Ιησούς ομολογεί στους μαθητές του ότι αυτός τους διάλεξε και τους επέλεξε δηλαδή μαζί και τον Ιούδα.Το οποίο σημαίνει ότι ουτε τον κυνηγήσανε ούτε τον πιέσανε ούτε τον παρακαλέσανε για να γίνουν μαθητες.Οποτε καταρρίπτεται από αυτόν τον στίχο η γνωστή κασέτα, περί της ελεύθερης προαίρεσης του Ιούδα που υποτίθεται σεβάστηκε ο Ιησους, που τσαμπουνανε ακόμα και σε πανεπιστήμια ανόητοι διδάκτορες θεολογίας.
Ομολογεί λοιπόν στους επιμαχους στίχους ο Ιησούς:
<<Εγώ δεν σας διάλεξα και σας επέλεξα;Και ένας από σας έγινε διάβολος>>.
Και για να το αποδώσουμε πιο λαϊκα :εγώ δεν σας διάλεξα;και ένας από σας μου βγήκε διαβολος(και εξηγει ο ψευτοευαγγελιστης ότι εννοούσε τον Ιούδα) ας το κρατήσει ο αναγνώστης για να το συνδυάσει με τα υπόλοιπα.
Στο κεφάλαιο 12 στίχο 6 του ίδιου ευαγγελιου ο δήθεν Ιωαννης μαθητής ευαγγελιστής συγγραφέας δηλώνει την γενική άποψη του κύκλου των μαθητών ότι ο Ιούδας ήταν κλέφτης και ανελέητος για τους φτωχούς διοτι καθώς ήταν διαχειριστής του κοινού ταμείου της αδελφότητας κρατούσε πολλές φορές για τον εαυτό του μέρος των κοινών χρηματικών προσφορων.
Σε άλλη περίπτωση πάλι στο κεφάλαιο 2 στίχους 23,24,25 στο ίδιο ψευδο Ευαγγέλιο( που ντύνεται με χρυση επένδυση με τα αλλα 3 και προσφέρεται για φίλημα και προσκύνηση στους πιστούς στη χριστιανικη λειτουργία)αναφέρεται στο ότι ο Ιησους δεν εμπιστευόταν τους ανθρώπους που τον πλησίαζαν γιατί ήξερε τι είχε μέσα του ο κάθε ανθρωπος.Ας το κρατήσει ο αναγνώστης.
Στο κεφάλαιο 1 στους στίχους 48, 49 αναφέρεται ότι ο Ιησούς εκθειάζει την ηθική του υποψηφίου μαθητή Ναθαναήλ λέγοντας ότι δεν έχει δολιοτητα μέσα του με τον ίδιο τον Ναθαναήλ να απορεί που το ξέρει ο Ιησούς.
Στο υποτιθέμενο κατά Ματθαίον 10.9-11 αναφέρεται ότι όταν ο Ιησούς εστελνε αποστόλους να προετοιμάσουν τον ερχομό του διαδίδοντας το κήρυγμα του να εγκαθίστανται σε οποιον εξετάσουν ότι είναι άξιος....<< εξετάσατε τις εν αυτή άξιος εστί, κακεί(και εκεί)μείνατε έως αν εξελθητε >>.
Ύστερα από αυτό τον εντοπισμό των συγκεκριμενων ευαγγελικων περιγραφών προκύπτει ένα γενικο συμπερασμα και ειδικα σύμφωνα με τους παραπάνω στίχους του 2ου κεφαλαιου ότι ο Ιησούς δεν εμπιστευόταν τον εαυτό του σε ανηθικους και δόλιους ανθρώπους επειδή γνωρίζε τα εσωψυχα του καθενος και εκθιάζε την αδολοτητα και αγαθότητα συμπατριωτών αλλα και υποψηφίων μαθητων όπως έκανε με τον Ναθαναηλ και συνιστούσε στους απεσταλμένους του μαθητες να φιλοξενούνται στους άξιους ηθικά ανθρωπους στις κηρυγματικες αποστολές τους.
Αφου λοιπόν στους επιμαχους στιχους αναφέρεται ότι ομολογεί ότι δική του επιλογή είναι ο κάθε μαθητής πως επιλέγει ένα δόλιο κλέφτη ανήθικο άνθρωπο τον Ιούδα στο στενό κύκλο των μαθητών του από τη στιγμή που γνωρίζει ως υποτιθέμενος Θεϊκος προορατικός προγνώστης το ηθικό κακό ποιόν του ότι και είναι υποψήφιος κλέφτης και προδότης;Ένας άνθρωπος σαν τον Ιούδα που μπαίνει σε ένα κύκλο ανθρώπων και τους κλέβει και μετά για το χρήμα ξεπουλαει τον δάσκαλο του και φίλο του έναν άγιο άνθρωπο,είναι απ' την αρχή χαλασμένη στόφα, ανηθικος και αδίστακτος.Δεν ήταν καλός άνθρωπος και ξαφνικά του γύρισε.Αλλα και ακέραιος και έντιμος να ήταν και μετά να μεταλλάχθηκε σε εγκληματία κλέφτη -υποκριτη προδοτη δεν αλλάζει κάτι αυτο.Προγνωριζει υποτίθεται ο προγνώστης ευαγγελικός Ιησους ότι θα αλλοιωθεί προς το κακό ούτως ή αλλως.Ουτε θα μπορουσε να ισχύει ότι γνωριζε ότι είναι σκαρτος και τον διαλεγει για να τον αλλάξει και του δίνει το ταμειο της κοινότητας για να τον φιλοτιμησει από τη στιγμή που μιλάμε για αγαθο προορατικο προγνωστη που γνωρίζει ότι δεν θα συμβεί κάτι τέτοιο και αυτός ο άνθρωπος από τις πράξεις του θα ερθει σε οικτρή κατάσταση απόγνωσης και αυτοκαταστροφής. Διαλεγει λοιπόν κατά τον ψευδοευαγγελιστη ο πανάγιος θεϊκος προγνώστης Ιησούς αυτόν τον τύπο για μαθητή του.
Και μάλιστα τον επιλέγει στον στενό κύκλο των πρωτοκλασατων 12 και όχι στον υπόλοιπο των 70 ακόλουθων παρατρεχαμενων.Εδω ο πλαστογραφος απατεωνας ψευτοευαγγελιστης επειδή είναι απροσεκτος πέφτει σε αντίφαση.Απο τη μία λοιπον περιγράφει σε περιστατικά ότι ο Ιησούς με τις ενορατικες δυνάμεις του εκθειάζει την αδολοτητα και εντιμότητα και την ηθική καθαροτητα και απ' την άλλη προγνωριζοντας ότι διαλέγει δόλιο κλέφτη καταχραστη χρηματοδουλο προδότη τελικά τον επιλέγει για έμπιστο.
Και ερχόμαστε και στο αποκορύφωμα αυτής της παραλογιας των ψεμματων δηλαδή την αντίφαση της επιλογής Ιούδα σχετικά με την χριστιανική <<θεολογία >>περί αγαθότητας και αγάπης, στο αρχαιότερο Ευαγγέλιο το δηθεν Κατά Μάρκον που στο κεφαλαιο 14 στίχος 21 αναφέρεται ότι ο Ιησούς στο μυστικό δείπνο δηλώνει για τον Ιουδα,(τον δολιο προδότη και κλέφτη που ο ίδιος διάλεξε) ότι καλό θα ήταν να μην είχε γεννηθεί από αυτό που τον περιμένει για την προδοτική του πραξη!!!!Και προσθέτουμε και αυτό το στοιχείο από το υποτιθέμενο κατά Μάρκον στο κάδρο της σύγκρισης για να αποδείξουμε ότι το κάθε ευαγγέλιο δεν αλληλοσυμπληρωνει το άλλο όπως υποστηρίζει η ψευδοθεολογια αλλά καλύτερα συμπληρώνει το κάδρο της γενικής αντίφασης και παραλογιας.
Και αναρωτιόμαστε λοιπον <<θεολογικοτατα >> για τα αναισχυντα αυτά ψευδη απατεώνων πλαστογραφων (που γιορτάζονται την Μεγάλη εβδομαδα με αναγνώσματα και ψαλμωδίες μέσα στις χριστιανικές εκκλησιες)ποιος Θεός αγάπης που γνωρίζει το ανήθικο ποιον ενός υποψηφίου μαθητή και προγνωριζει τη πράξη του τον επιλέγει για να τον φέρει ενώπιον τέτοιας ευθύνης και συνεπειών;Ποια άπειρη θεϊκή αγάπη και αγαθότητα επιλέγει έναν άνθρωπο που δεν μπορεί να βαστήξει ηθικά μια τέτοια αποστολή έμπιστου μαθητή ώστε να τον κάψει με τέτοιες συνέπειες και να δηλώνει ότι καλύτερα να μην είχε γεννηθεί;Ποια Αγία αγάπη επιλέγει έναν τέτοιο αδύναμο ηθικά άνθρωπο για έμπιστο του ενώ γνωρίζει ότι αδυνατεί να ανταπεξέλθει ηθικά και θα οδηγηθεί απο τις πράξεις του σε αυτοκτονία και αυτοκαταστροφή;
Η απάντηση είναι καμμία.Γιατι όλα αυτά είναι ψεμματα απατεωνων που προκύπτουν εκ των αντιφασεων.Ή δεν γίνανε ποτέ έτσι τα γεγονότα ή ο Ιησούς ήτανε ένας απλός Εβραίος ραββι δάσκαλος φωτισμένος εμπνευσμένος μεν αλλά όχι Θεός(που έγινε στη σύνοδο της Νίκαιας) χωρίς καμμία δυνατότητα θεϊκης προορασης και πρόγνωσης και προδόθηκε όπως παρα πολλες παρόμοιες περιπτώσεις με προδότες.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Το βασικό καθιερωμένο χριστιανικό δόγμα και πιστη που επιβλήθηκε με νόμους και επικράτησε την θεοκρατική βυζαντινή χριστιανική εποχη είναι ότι η θεία θεϊκή αγάπη ενσαρκώθηκε στο πρόσωπο Ιησούς και σταυρώθηκε για την σωτηρία του ανθρώπινου ειδους.Θεια αγάπη δεν φέρνει σε τέτοια κατάσταση ανθρώπους όπως στην ευαγγελικη ιστορια περί του Ιούδα.Αυτή η θεολογική αντίφαση που προκύπτει και συγκρούεται και με την εμπειρική χριστιανική παράδοση περί της Θείας αγαθότητας του Θεού, συνθέτει το πόρισμα για τους μύθους τις ψευδολογίες των απατεώνων συγγραφέων που βρίθουν στα λεγόμενα αγια θεόπνευστα αυθεντικά και κανονικά ευαγγέλια των υποτιθέμενων αυτηκοων μαρτύρων μαθητών της δράσης του Ιησού Χριστού.Το φαινόμενο της πλαστογραφίας υποτιθέμενων ιερών κειμενων ήταν ένα διαρκες φαινόμενο χριστιανικής απατεωνιας πάντα <<για καλό σκοπό που αγιάζει τα μέσα>> όπως προαναφέραμε για τον λόγο της διαφορετικότητας και αντιπαλότητας των δογμάτων και διδασκαλιών των διαφόρων χριστιανικών εκκλησιών αλλά και έναντι των Ελλήνων φιλοσόφων που κριτικαρανε το χριστιανισμο από τον 1 μέχρι και 3 αιώνα αλλά συνεχίστηκε και τους μετέπειτα αιώνες κατά την διάρκεια των αντιγραφών των αντιγραφών και πάει λέγοντας γιατί πρωτότυπα ευαγγελίων και αποστολικών επιστολών δεν υπήρξαν και δεν βρέθηκαν ποτέ.
ΟΙ ΔΥΟ ΣΥΣΤΑΥΡΩΘΕΝΤΕΣ ΛΗΣΤΕΣ
Στο υποτιθέμενο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο στην περιγραφή της σταύρωσης ο δήθεν αυτηκοος μάρτυρας των γεγονότων Ματθαίος(τελώνης και μετέπειτα Απόστολος) περιγράφει, ότι ληστές συσταυρωθεντες του Ιησου τον βριζανε και οι δυο ανεξαιρετως ενώ στο υποτιθέμενο κατά Λουκάν περιγράφει ότι ο ένας δεν τον έβριζε αλλά μαλιστα μάλωσε τον άλλο που έβριζε λέγοντας του ότι << δεν φοβάσαι εσύ το Θεό που βρίζεις τον Ιησού που είναι αθώος ενώ εμείς παθαίνουμε σύμφωνα με αυτά που πράξαμε;>>Και γυρνώντας προς τον Ιησού τον παρακάλεσε να τον θυμηθεί όταν έρθει στη βασιλεία του και με τον Ιησου αμέσως να του απαντάει οτι σήμερα θα σαι μαζί μου στο παράδεισο.
Απο αυτό το περιστατικό ξοδεύτηκαν κιλα μελανιού για να θεολογουνε περί μετανοίας και περί του μετανοημενου ληστού αρκετοί από τους θεοφωτιστους αλλα ανόητους βυζαντινοχριστοπατερες ανά τους αιώνες.
Ληστής ξαφνικά να συνέρχεται και να μαλώνει τον άλλο ενω πριν λίγο και αυτός εβριζε τον Ιησού σύμφωνα με το <<κατά Ματθαίον>> δεν βγαίνει σενάριο τέτοιο και αυτό ως απάντηση στο θεοφωτιστο χριστοπατερα Χρυσόστομο που λαοπλανουσε τον αμόρφωτο βυζαντινό θρησκομανιακο κοσμακι για να δικαιολογήσει τα αδικαιολογητα.
Να έβριζε και αυτός αλλά ξαφνικά να συνηλθε και να ομολογησε το λάθος του και να ζητούσε αυτά που ζήτησε απ' τον Ιησού χωρίς να κατσαδιασει τον άλλον θα μπορούσε να γίνει μονο που δεν περιγράφεται έτσι το περιστατικο.
Να αφυπνιζεται ύστερα από το υβρεολόγιο του και να απευθυνεται στον άλλο ληστή όπως αναφέρει ο Λουκάς, λέγοντας του ότι δεν φοβάσαι το Θεό που βρίζεις τον Ιησού; όπως υποστηριζει και ερμηνευει ο λαοπλανος<<Χρυσοστομος>> για να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα των ευαγγελικών αντιφατικών περιγραφών αυτό δεν γίνεται.
Επομένως:
Αν είναι αλήθεια η περιγραφή του Λουκά περί του φιλοτιμου μετανοημενου ληστου που κατσαδιαζε τον άλλο τότε δεν είναι ο Ματθαίος ο συγγραφέας του ευαγγελίου που λέει ότι και οι δυο ληστές κοροϊδεύανε και βριζανε τον Ιησου.
Γιατί διερωτάται κανεις πως και δεν βρέθηκε κανείς απ' τους παρευρεθεντες μαθητές και μυροφορες της σταύρωσης να του πει του Ματθαίου που ήταν και στο στενό κυκλο των 12 αυτή τη σπουδαία στιχομυθία του ληστή και του Ιησου με τους ληστές;Όποτε να μην έγραφε ότι τον βριζανε και οι δυο;
Και αν είναι αληθινη η περιγραφή στο υποτιθέμενο κατά Ματθαίον τότε είναι ψέμμα και θρύλος η περιγραφή με τον μετανιωμένο ληστή στο υποτιθέμενο κατά Λουκά ευαγγελιο και τσάμπα τόσες θεολογίες της βυζαντινής και της συγχρονης εποχής. Και ποιος ξέρει και πόσα άλλα ακομα που λέει η ο ένας η ο άλλος αγνωστος πλαστογραφος συγγραφέας ψευτοευαγγελιστής είναι ψεύτικες ψευτοπαραδοσεις θρύλοι ιστοριες διδασκαλίες παραβολές κλπ.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Πώς μπορεί κάποιος να εμπιστευθει οτιδήποτε από αυτά τα γραφόμενα μέσα εκεί αν είναι αληθινό;Πως είναι δυνατόν μέσα απ' αυτό τον συρφετό να μπορέσει καποιος να διαλεξει τι από όλα αυτά που υποτίθεται ότι έπραξε ή είπε ο Ιησούς είναι αληθινό και τι όχι;Πως είναι δυνατόν να χρησιμοποιούνται αυτά τα κείμενα ως θεόπνευστα και ιερά μέχρι τώρα από τις χριστιανικές εκκλησίες να χρυσοδενονται και να προτείνονται για λατρευτικη προσκύνηση σε πιστους μέσα στην χριστιανικη λατρεία και να βγαίνει από εκεί και κάθε ειδους δογματικη πεποίθηση;
Την απάντηση την δίνει η επιστημονικη διαπίστωση αναγνωρισμένων διεθνώς θρησκειολογων ότι οπως κατά τον ίδιο τρόπο που ο μύθος στις κυνηγετικές κοινωνίες των πρωτόγονων homo sapiens μεταφερονταν με τελετουργικό τρόπο στα αυτιά της συγκεντρωμένης φυλής σε ένα σπήλαιο ώστε να ξεχωρίζει από τις συνήθεις καθημερινές εμπειρίες(Κάρεν Άρμστρονγκ σύντομη ιστορία του μυθου) ώστε να διδάξει και να μεταμορφώσει πνευματικά και ψυχολογικα,ετσι κατά τον ίδιο τρόπο τα χριστιανικα ευαγγελικά ανθρώπινα μυθεύματα και θρύλοι ντυθηκαν με μια τελετουργική ιεροπρέπεια με το ίδιο πρωτόγονο ιεροπρεπες κίνητρο.
Ή καλύτερα μια χριστιανική θρησκευτική μιμητική με τα αρχαία μυθεύματα της εβραϊκής Τορά που μεταφέρονταν τελετουργικά στα αυτιά των αρχαίων εβραίων διότι η αρχαία σοφιολογική εβραϊκη διασπορά απεδωσε ιερότητα και λατρεια στο ιερο γράμμα για να αντικαταστήσει την λατρεία του κατεστραμμένου ναού του Σολομωντα.
Σίγουρα όμως μεταφέρονται μέσα από το μύθο και συλλογές ακουσμάτων απο πραγματικά γεγονοτα και μια γενική αλήθεια για τον ραββί άγιο φωτισμένο Ιησού που μίλαγε για αγάπη και αντιστάθηκε στον τυφλό νομικιστικο θρησκευτικο παραδοσιακό ιουδαϊσμό ,που μπήκε στην Ιερουσαλήμ ως μελλοντικός μεσσίας βασιλιάς πάνω σε γαϊδούρι για να εκπληρώσει την <<προφητεία>> που είχε διαβάσει στις ιουδαϊκες γραφες, όπως υποθέτει και ο δόκτωρ θρησκειολογίας-θεολογιας Ε.Π.Σαντερς ,και εκτελέστηκε από τις ρωμαϊκες αρχές στον σταυρό όπως κι άλλοι χιλιάδες επαναστάτες επίδοξοι Ιουδαιοι μεσσιες ή εγκληματίες της τοτε Ιουδαικης εποχής της Ρωμαϊκής αυτοκρατοριας.
Αλλά άλλο τόσο σίγουρο είναι ότι αυτή η γενική αλήθεια έχει παραμορφωθεί από τους ανυπόγραφους ψευδεπίγραφους συγγραφείς αλλά και τους ανά τα χρονια μετέπειτα πλαστογράφους αντιγραφείς διορθωτές με πάρα πολλές προσωπικές επινοήσεις, σάλτσες, μυθεύματα, ιστορίες, ακούσματα, θρυλολογιες και εκδοχές με σκοπό να προπαγανδίσουν και να προκαλέσουν εντύπωση στον τότε ρωμαϊκο θρησκευτικό δεισιδαιμονικο συγκρητικό κόσμο.
Δυστυχως στην χριστιανική πίστη,ιστορία,κουλτουρα η αλήθεια συμβαδιζει μαζί με το ψέμμα.Το ψέμμα αναμεταδίδεται μέσα στο χρόνο έχοντας δεκανικι την αλήθεια και η αλήθεια αναμεταδίδεται με τη βοήθεια του ψευδους.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ
Η συνολική αντιφατική παραλογια της δογματικής χριστιανικής θεολογίας τα κάθε είδους θεολογικά αντιφατικά παραληρήματα των υποτιθέμενων θεοφωτιστων πατερων η όλη δεισιδαιμονικη ειδωλολατρική θρησκοληψία που συνοδεύει την χριστιανική παραδοση οι κάθε είδους υποτιθέμενες ευαγγελικές και αποστολικες αντιφάσεις των συγγραμμάτων οι ψευδεπιγραφες κλπ των <<θεοπνευστων ευαγγελίων>> κατ' εμας δεν μπορούν να αποσυνθεσουν την φυσικη ιστορική ύπαρξη του προσώπου Ιησου.
Και αυτό διότι δεν μπορεί να υπάρχουν τόσα και τόσα συγγράμματα έστω μυθολογικού ύφους με ανακατεμένες προφορικές παραδοσεις (απόκρυφα μεταγενεστερος ορος κατά την βυζαντινή εκκλησια)για ένα εντελως επινοημενο φανταστικο πρόσωπο που υποτίθεται ότι έζησε και έδρασε ως φωτισμένος διδάσκαλος μόλις μισό αιώνα πριν ξεσπάσει όλο αυτο.Πιο φυσικό έρχεται το φαινόμενο μύθοι και θρύλοι να συνοδεύουν ενα φυσικό προσωπο.Ενα μυθικό πρόσωπο για να επικρατήσει ως ιστορική υποσταση χρειάζεται αιώνες προφορικής και γραπτής παράδοσης ενώ ο Ιησούς έζησε μόλις μισό αιώνα πριν εξαπλωθούν οι εκκλησίες των πρώτων χριστιανών πιστων στις κοινότητες των Εβραίων της διασποράς και οι πρωτες διηγήσεις και αναφορές για αυτον στις αρχές του 1ου αιώνα στις διάφορες επαρχίες της Ρωμαϊκης αυτοκρατορίας.
Η πληθώρα διηγησεων και θρυλολογιων από τις διαφορες κοινότητες πιστών του 1ου αιώνα για τον σταυρωμένο κατά τα ρωμαϊκα εθιμα ραββι Ιησού από το υπαρκτό πρόσωπο Ρωμαίο Πιλάτο που αναφέρεται εκτενώς για αυτόν για άλλες ιστορικές υποθεσεις ο Ιωσηπος, δεν απέχουν παρά μια με δύο γενιες από αυτά τα γεγονότα και απο την χρονολογική αναφορά για τη δράση του Πιλατου ο οποίος είναι υπαρκτό ιστορικό προσωπο.
Το ιστορικό έργο του Φαρισαίου Φλάβιου Ιώσηπου εμπεριέχει αναφορές για πρόσωπα που αναφέρονται και στην χριστιανική παράδοση αλλά και σε <<ευαγγελικά>> συγγραμματα όπως τον Ιωάννη τον Βαπτιστή αλλά και γεγονότα με τις ταραχές από θρησκευτικές διαμάχες των παραδοσιακών Ιουδαίων και των πρώτων χριστιανων στα Ιεροσόλυμα με τον φόνο του Ιάκωβου τον αδελφο του Ιησου του λεγόμενου Χριστού (όπως ρεαλιστικά με πλάγια αναφορα μεταφερει τη λαϊκη φήμη του Ιησού ο Ιώσηπος) που ηταν επίσκοπος της πρωτης χριστιανικής εβραϊκης εκκλησίας.Οι συγκεκριμένες περιγραφές είναι αποδεκτές ως αυθεντικές από μερίδα ερευνητών ιστορικών ενώ αντιθετα εντοπίζουν και διαχωρίζουν ως πλαστογραφική επέμβαση χριστιανών στο έργο του μια άλλη παράγραφο αφιερωμένη με λίγες προτάσεις στον Ιησού μαζι με μια δήλωση του Ιωσηπου περι παραδοχής και αναγνώρισης του Ιησού ως Χριστού Θεού και Μεσσια πράγμα που ζέχνει από μακριά ως πλαστογραφία από χριστιανικο φανατικό προπαγανδιστικό χερι.Απο την άλλη όμως φαίνεται παράδοξο το ότι ενώ ο Ιώσηπος αφιερωνει κάποιες περιγραφές ορισμένων επίδοξων σωτηρων μεσσιων εκείνης της εποχης δεν ασχολείται με τον Ιησού και το κίνημα του εκτενώς όπως αναφέρει τις σέκτες των Εσσαιων Φαρισαίων Σαδδουκαιων.Ομως ένα αλλο παράδοξο που αποσυνθέτει σοβαρα την ιστορική υπόσταση του Ιησού είναι η άγνοια του Φίλωνα του Ιουδαίου για αυτόν.Ο Φίλων ο Ιουδαίος ο μεγάλος νεοπλατωνικός και μωσαϊστης εβραιος θρησκευτικος λογιος έζησε ταυτόχρονα και παράλληλα αλλά και πολύ μετά από την υποτιθέμενη ζωή του Ιησού.Συμφωνα με τους ψευδοευαγγελιστες η φήμη του Ιησού ως προφήτη και θαυματοποιού είχε ακουστεί σ όλη την Ιουδαία σ όλη την Συρία και στους Ελληνιστές Ιουδαίους όπως ο Φίλων.Ή λοιπόν τα περί της φήμης του Ιησου είναι και αυτό ένα ακόμα ευαγγελικό ψέμμα και ο Ιησούς ήταν ένας άγιος μεν αλλά αφανης ταπεινός ιεροκυρηκας χωρίς θαυματουργιες ούτε φημη ή δεν υπήρξε.Γιατι δεν υπάρχει περίπτωση να υπάρχει τέτοιος ντόρος για τέτοιον θαυματοποιό προφήτη αναμορφωτή της ιουδαϊκής θρησκείας και να τον αγνοεί ο Φίλων ο Ιουδαίος.Εκτος αν η άγνοια του να είναι επιτηδευμένη λόγο θρησκευτικής Ιουδαϊκής παραδοσιακης φονταμεταλιστικης εμμονής με μια άρνηση αναγνώρισης για το πρόσωπο του επαναστάτη αιρετικου αμόρφωτου συμπατριώτη του Ιησού που τον καταδικάζει το πατροπαράδοτο ιερατικό ιουδαϊκό σύστημα με το οποίο ο Φίλων σιγουρα συμβάδιζε και στήριζε.Ειναι μια σκεψη αλλά και πάλι δύσκολο το επιχείρημα αυτό να σταθεί ως δικαιολογια.Ειναι πολύ σοβαρό επιχείρημα κατά της ιστορικότητας του Ιησού η άγνοια του Φίλωνος για αυτόν.Αλλά της βαρυγδουπης ευαγγελικης περιγραφόμενης φήμης του Ιησου ως θαυματοποιού προφητη.Οχι της φυσικης ύπαρξης του ως ενος μετρίου φήμης ιεροκήρυκος διδασκάλου που μάζεψε οπαδούς που μπορεί να παρουσίαζε έστω και ένα ειδος φαινομενολογικής θαυματουργιας και θεραπειων γιατί συνεχώς εμφανίζονταν τετοιοι εκείνη την εποχή στην Ιουδαία που διεκδικούσαν για τον εαυτό τους τον τίτλο του Μεσσία που θα σώσει το Ισραηλ.Τωρα αν ανάμεσα σ' όλους αυτούς παρουσιάστηκε κάποιος άγιος πνευματικός άνθρωπος κήρυκας θρησκευτικός αναμορφωτης(έστω και απεσταλμένος για όσους έχουν τέτοια πεποίθηση) ραββι Ιησούς που δεν υπέπεσε στην αντίληψη σύγχρονων λογίων και ιστορικών αλλά μεγαλοποιήθηκε σε δεύτερο χρόνο από πιστούς οπαδούς αυτο μπορεί να συνέβει.
Η μεγάλη διάδοση του χριστιανισμού στον ρωμαϊκό κόσμο προέρχεται κυρίως από τις εβραϊκές κοινότητες διασποράς της τότε Ρωμαϊκής αυτοκρατοριας.Δεν θα ηταν δυνατόν οι κοινότητες αυτές να είχαν πλάσει μια πίστη σ ένα μύθο για εντελως μυθικό ουρανιο πρόσωπο ως νέο θρησκευτικό ίνδαλμα όπως υποστηρίζουν οι μυθικιστες ιστορικοι ερευνητες.Ακουγεται πιο φυσικο όμως να αναμεταδίδονται υπερβολές και θρύλοι για την ιστορία ενός υπαρκτού προσώπου.
Οπως λέει και ο Gustave Le Bon στο βιβλίο του Η Ψυχολογία των Μαζών ....<< Η δημιουργία θρύλων που κυκλοφορούν τόσο εύκολα στις μάζες δεν προσδιορίζεται μόνον από την απόλυτη ευπιστία αλλά και από τις εκπληκτικές παραμορφώσεις που υφίστανται τα γεγονότα μέσα στη φαντασία των ανθρώπινων μαζών.Το πιο απλό γεγονός,ιδωμένο από το πλήθος,παραμορφώνεται...δεν είναι απαραίτητο να περνούν αιώνες για να διαμορφωθούν από την φαντασία των λαών οι θρύλοι.Οι αλλαγές μπορεί να γίνουν και μεσα σε λίγα χρόνια>>.
Τα όποια λοιπόν ακούσματα περί Ιησού που αναμεταδίδονταν μεταξύ τους στολισμένα με την κάθε είδους θρυλική παραμόρφωση και υπερβολη ,για αυτούς διαδραματίστηκαν στην πατρίδα τους πριν από μία γενιά.Αυτο το φαινόμενο της διάδοσης θρύλων και της ολης παραπληροφόρησης με υπερβολες ήταν ο πρώτος προπαγανδιστικός παράγοντας που έπνεε στις κατώτερες κοινωνικές τάξεις αμόρφωτων ανθρώπων της εργατιάς ή της σκλαβιάς περί του χριστιανισμού και του Ιησου.
Ο Ιησούς λοιπόν για τους Εβραίους της διασπορας, ήταν συμπατριώτης τους προφήτης φωτισμένος ραββί δάσκαλος της γενιάς των πατεράδων και παππούδων τους ένας αιρετικος ανακαινιστής του αγκυλωμενου θρησκευτικού ιουδαϊσμου που το ιερατείο τους τον σκότωσε σε συνεργεία με τις ρωμαϊκες αρχές.Το οτι οι συμπατριώτες του διανοούμενοι θρησκευομενοι ,ιερατείο,μερίδα του τότε ιουδαϊκου λαού τον σκοτώσανε σε συνεργεία με τις ρωμαϊκες αρχές ,οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ήταν διδάσκαλος ραββί αναμορφωτης αιρετικός για τον πατροπαράδοτο θρησκευτικο Ιουδαϊσμο του Ναου και των επισήμων θεολογικων θρησκευτικών σεκτών,διαφοροποιημένος από την ιουδαϊκη θρησκευτική παραδοση παρ όλο που τα ψευδεπίγραφα <<ευαγγελια>> της προπαγάνδας των νεοχριστιανων της εβραϊκής διασποράς το παρουσιάζουν κάπως συγκεχυμένο και θολό το θέμα μη θέλοντας να αποποιηθούν παντελώς την εθνική θρησκευτική τους παραδοσιακή κληρονομιά αλλά να την διαφημίσουν ανταγωνιστικά στις συγκριτικές θρησκευτικα λαϊκές μάζες της ρωμαϊκης αυτοκρατορίας μέσα από την νέα εβραϊκη αίρεση τον χριστιανισμο.
Για αυτό προέκυψαν μύθοι όπως ο Ιησούς να συνομιλεί υποτίθεται με τους αρχαιους προφήτες Μωυσή και Ηλία στο Θαβώρ κι άλλα πολλά παρόμοια που παραπέμπουν στον εθνικό φυλετικό Ιουδαϊσμό.
Η λογοτεχνικού τύπου παραχάραξη ψευδεπιγραφή λοιπόν στα αληθινά γεγονότα της ιστορικής ύπαρξης του Ιησού, μαζι με μυθολογια και η ολη εβραϊκη συνδεση της πατροπαραδοτης εθνικής ιουδαϊκης θρησκειας γύρω από το πρόσωπο του στα << ευαγγελια>> δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένα προπαγανδιστικό εργο της εβραϊκής εθνικιστικης σοφιολογικης θρησκευτικης γραμματειας χριστιανών ελληνιστών λογίων Εβραίων η οποία αλλοτε ανταγωνίζονταν και αλλοτε συμπλέκονταν με τον φιλοσοφικό νεοπλατωνισμο.Για παραδειγμα ορισμενοι να χαρακτηρίζονται απο βαθιές επιρροές από νεοπλατωνισμο όπως ήταν πχ ο Φίλων ο Ιουδαίος που πάντρεψε νεοπλατωνισμό μαζί με τον πατροπαράδοτο Ιουδαϊκό Μωσαϊσμο.
Η εβραϊκη σοφιολογικη προπαγάνδα λοιπόν φαίνεται οτι ανακατεύτηκε στη λογοτεχνικού τυπου συγγραφή των ευαγγελιων για το λόγο του ότι η πίστη προς τον Ιησού και η πίστη περί της σύνδεσης του με υπερκόσμιο Ον ξέφυγε από τα Ιουδαϊκα πλαίσια και άρχισε να διεκδικείται από τους εθνικούς πολίτες της συγκρητικής Ρωμαϊκης αυτοκρατορίας.Το γεγονός αυτό πιθανόν να ώθησε τους ανθρώπους αυτούς στο να προπαγανδίσουν ,με ιερά κείμενα κλπ ,με σκοπο να διαδοθει από εθνικιστικά κίνητρα μαζί με το αφήγημα του Ιησού και ο πατροπαράδοτος θρησκευτικος ιουδαϊσμός ο οποίος συντηρείται με διάφορα ενσωματωμένα λατρευτικά στοιχεια μέχρι τώρα μέσο του οργανωμένου χριστιανισμού.
Βγαίνει λοιπόν ένα συμπέρασμα ότι ισως το πρόσωπο Ιησους αντίθετα από τις ψευδείς θρυλολογικες υπερβολικές <<ευαγγελικές>> περιγραφές να ήταν ένα ταπεινό πρόσωπο φωτισμένου διδασκάλου μεν αλλα να μην είχε ένα τοσο βαρυγδουπο άκουσμα όπως το ευαγγελικά περιγραφομενο και να μην έκανε κάποια ιδιαίτερη εντύπωση ούτε να έφτασε η φήμη του σε σύγχρονες λόγιες προσωπικότητες της εποχής παρά μόνο μετά το θάνατο του και από τους οπαδούς και πιστους του όπως είναι ανθρώπινο καθιερωμένο ιδίωμα αναγνώριση μετά θανατον.Πιθανον όλες οι τερατολογίες που γράφτηκαν να γράφτηκαν για να κάνουν εντύπωση και διαφήμιση στον θρησκευτικό συγκρητικό κόσμο της εποχής.Γιατι τα αμόρφωτα πλήθη των λαών της ρωμαϊκης αυτοκρατορίας τέτοια θέλανε να ακούν για να προσυλητιστουν και ι χριστιανισμός εξαπλώθηκε στην πρώτη φάση του στα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα των βιοπαλαιστών και των δουλων.Οταν όμως στη δεύτερη φάση του κέρδιζε και ανώτερα κοινωνικά στρώματα όπως και μορφωμένους τοτε άρχισε η κριτική και η ειρωνεία από πνευματικες προσωπικοτητες του 1ου αιώνα όπως πχ Κελσος και άλλοι και τοτε εμφανίστηκαν οι χριστιανοί απολογητές και άρχισε να αναδεικνύεται η αντίφαση και η κάθε ειδους παραλογια της χριστιανικής θρησκευτικής σοφιολογιας και ξεσπασαν φιλοσοφικές αντιδικίες πάνω σε αντιφασεις.
Πόσο γελοίο όμως ειναι και ηλιθιο για την ανθρώπινη νοημοσύνη και λογική που ξεχωρίζει το ανθρώπινο είδος από την άλογη φυση,το να αποδίδεται ιερότητα και ειδωλολατρική προσκύνηση με ευλάβεια μέσα στις θρησκευτικές τελετές της συγχρονης χριστιανικής εκκλησίας του 21ου αιώνα σε αυτά τα αντιφατικά και αμφίβολα μυθολογικα κείμενα αγνώστου ταυτοτητος συγγραφης.Να είναι κυριολεκτικά ειδωλοποιημένα χρυσοδεμενα πάνω σε <<άγιες τραπεζες>> και να προτείνονται για φίλημα και προσκύνηση από το απαράδεκτο χρυσομητροφορο μουσειοβυζαντινο ιερατειο σε πιστους.
Να φωνάζει προς τους πιστους, στις θεατρικές μουσειοβυζαντινες παραστάσεις το παπαδαριο, που ισχυρίζεται ιερότητα για την σέκτα του, << σοφία ορθή ακουσωμεν του Αγίου Ευαγγελίου το αναγνωσμα>>.
Είναι απαράδεκτο να διατηρείται στο καιρό μας η πρωτόγονη διδαχή του μύθου μέσα από ιεροτελεστια.Να διατηρούνται δογματικές θεολογικές πεποιθήσεις μέσα από τον παράλογο μύθο.Απο τέτοιου ειδους αμφίβολα και μυθικά κείμενα που για διατυπώσεις τους να έχουν γίνει συγκρούσεις διαμάχες μεταξύ εκατομμυριων πιστών οπαδών των παρελθόντων αιώνων της νοητικής καταχνιας και τύφλωσης, και να επιβάλεται σε πιστους μια γραμμή συμμόρφωσης θρησκευτικης ηθικής στον ανθρώπινο βίο μέσα από αυτά τα αμφίβολα κείμενα που πολλες φορές θυμίζουν θρησκευτικη τρομοκρατική προπαγάνδα προσυλητισμου παρά ευαγγελικό μύνημα χαράς και αισιοδοξιας.
Η πλαστογραφημένη προπαγάνδα χριστιανων με σκοπό εκβιαστικό τρομοκρατικο προσηλυτισμο στα ευαγγέλια αποδεικνύεται με τον εντοπισμό διαφόρων απειλών που μπαίνουν στα κηρύγματα και παραγγελίες του Ιησού προς στην κάθε είδους αμφισβήτηση του κηρύγματος του.Οποιος έχει διαβάσει προσεκτικά τα <<ευαγγελια>>θα συναντήσει πολλές τέτοιες απειλές προς τους μη αποδεχομενους το υποτιθέμενο σωτηριολογικό κηρυγμα και προσυλητισμο.Αυτη η ψευδεπίγραφη εκβιαστικη προσυλητιστικη προπαγάνδα στα κείμενα των αγνώστου ταυτότητας Εβραίων της διασποράς συγγραφέων έχει αιτιο την ανταγωνιστική επικράτηση του χριστιανισμού έναντι των κριτών και της αμφισβήτησης που δεχόταν τον καιρό της προσπάθειας επικράτησης του.
Εμεις δεν αποποιουμαστε την πεποίθηση για την ύπαρξη του Ιησού.Ουτε την σκέψη ότι πράγματι θα ήταν μια ξεχωριστή χαρισματική πνευματική και θρησκευτικη προσωπικότητα η οποία θέλησε να αναμορφώσει σε σωστά πλαίσια την θρησκευτική έκφραση του μονοθεϊστικου λαού της εποχης και να βοηθήσει να ξεφύγουν οι άνθρωποι από θρησκευτικές αγκυλώσεις αλλα και απο την εκμετάλλευση και τον χειρισμο των λαϊκων μαζών από την δυναστεία των ιερατείων.Ακομα και να διδάξει νέο πνευματικό τρόπο προσέγγισης και αλληλεπίδρασης με το υπερβατικό.Αλλά ούτε και την πιθανή σχέση του με το επεκεινα με κάθε ειδους πιθανή Δημιουργική υπέρτατη Δύναμη της Ζωής.
Εμεις αμφισβητούμε την κάθε είδους παραδοσιακή ιερη δογματική μυθολογική ταυτότητα που του έχει αποδοθεί και έχει επιβληθεί σε σκοτεινούς καιρούς με αυτοκρατορικούς νόμους και διατάγματα.
Όλες οι παραδόσεις των μεγάλων μυστών και εμπνευσμένων μεντορων του είδους μας συνοδεύονται από υπέρ φύσιν γεγονότα και δυνάμεις.
Για το τι πραγματικά ιστορικά ήταν ο Ιησούς υποθέσεις κάνουμε από συνδυασμούς ενδείξεων.Το ότι ευαγγελικές περικοπες που δείχνουν μια αληθοφανεια μαζί με πρωτοχριστιανικες παραδόσεις συγκλίνουν οτι δεν υιοθέτησε το ιερατικό η το θεολογικό σχήμα ενός ιερέα Λευιτη της εποχής η Φαρισαίου ή Σαδουκκαιου ενώ στάθηκε απέναντι τους κατακριτικα είναι γεγονος.Δεν στάθηκε κατακριτικά όμως (σύμφωνα με τις περιγραφές των συγγραφέων των <<ευαγγελίων>> και των παραδόσεων) απέναντι στη μεγάλη φατρία των Εσσαίων που ήταν και μεγαλύτερη απ' τις άλλες η οποία αυτή μεγάλη θρησκευτική φατρία του αρχαίου Ισραηλ (που εχει πολλά παρόμοια στοιχεία με τις πρώτες χριστιανικές εκκλησίες) αναφέρεται λεπτομερέστατα από τον ιστορικό της ιουδαϊκης αρχαιολογίας Ιωσσηπο.Για τον λόγο αυτό μεγάλη μερίδα αρχαιολόγων και ερευνητών υποστηρίζουν ότι ήταν Εσσαιος διδασκαλος.Επιπλεον το σκεπτικό ότι ο Ιωσσηπος δεν γράφει σχεδον τιποτα ξεχωριστά περί της πρωτοχριστιανικής σέκτας, όπως πχ για τους Εσσαίους ,οδηγεί ακριβώς στο συμπέρασμα ότι δεν χρειάστηκε γιατί το πρωτοχριστιανικο κίνημα θα μπορούσαμε να πούμε ότι ίσως να ήταν κάτι σαν πρωτοξαδερφος της Εσσαϊκής σέκτας ή ένα νέο ιδεολογικό ένδυμα που φόρεσαν οι Εσσαίοι.
Σημαντικο είναι ότι η ρύση του Παύλου σε επιστολή του <<το κάθε αρχή και εξουσία είναι από το Θεο>>όπως και το <<δεν θα είχες καμμία εξουσία πάνω μου αν δεν σου είχε παραχωρηθεί από ανωθεν>>του Ιησού προς τον Πιλάτο είναι ακριβώς οι ίδιες θεολογικές πεποιθήσεις που αναφέρει στην ιουδαϊκή αρχαιολογία του ο Ιωσσηπος για τους Εσσαιους που περιγράφει οτι χρησιμοποιούσαν και πιστευαν ακριβώς αυτον τον όρο στη διδασκαλία τους ότι κάθε αρχή και εξουσία προέρχεται από το Θεό.Οποτε πάλι εδώ έχουμε σύγκλιση χριστιανισμός και Εσσαίοι και παράλληλα με το ότι οι χριστιανικές πρωϊμες κοινότητες ήταν σχεδόν όμοιες με την κοινοβιακή ζωή των Εσσαιων.
Μια άλλη υποθεση με αφορμή το ότι δεν αποδεικνύεται πουθενα ιστορικά ότι υπήρχε Ναζαρέτ (η οποία φαίνεται οτι κατασκευάστηκε αργότερα σύμφωνα με τα ευαγγελια)ειναι ότι ήταν ένας αιρετικός για το πατροπαράδοτο Ισραηλ αφιερωμένος Ναζιρ που ήταν και Ραββι διδασκαλος και ίσως να προερχόταν από την Εσσαϊκη σεκτα.Αργότερα το Ναζιρ Ελληνικά διατυπώθηκε ως Ναζιραιος και παραμορφώθηκε απο αφηγησεις σε αφηγήσεις και από τους συγγραφείς ευαγγελιων σε Ναζωραίος και Ναζαρηνος.
Αν πραγματικά στα βάθη των παρελθόντων αιώνων η αληθινη ιστορία του Ιησού συνοδεύεται από καποια θαυμαστα γεγονότα που πάνω σε αυτά πλεχθηκε μια περαιτερω αλυσίδα μυθολογιων αυτο δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε μέσα από τις συγκεκριμενες συγγραφικές ευαγγελικές αντιφάσεις και μυθολογιες.Ούτε ακριβως ποια ήταν ακριβως αυτα.Ουτε κι αν κατείχε τελικα οτιδήποτε υπερφυσικές δυνατότητες ιασεων και καποιας ενορασης που τέτοια φαινομενολογία απαντάται και σε άλλες προσωπικότητες θρησκευτικής φιλοσοφίας στην ιστορια ή αν ήταν ένας απλός εμπνευσμένος διδάσκαλος.Αλλά ακομα και σενάριο στο να είχε καταληφθεί και κυριευθεί από κάποια Δύναμη σαν ξενιστής και από τι φωτιζόταν και ποια ήταν η σχέση του με την δημιουργική αιτία της ζωης.
Ακόμα και υπόθεση να είχε καταληφθεί από κάτι υπέρφυση εξώκοσμο δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι ακριβώς και να λέμε Θεο όπως λέγανε αιώνες πριν στους καιρούς της πεποίθησης της επίπεδης γης γιατί εμεις τελευταια ανακαλύπτουμε συνεχως αποδεικτικά την απεραντοσύνη των κόσμων του συμπαντος που δεν ξέρουμε τι ζει εκεί ή ακόμα και τι μπορεί να προέρχεται κάποιες φορες από εκει.
Η σχέση του Ιησού με το Θειο, με το Θεό, με θεία Δημιουργικη Δύναμη,με το Επεκεινα και η κάθε μεταφυσική εμπειρική αίσθηση περί της υπάρξεως του δεν αποδεικνύεται ούτε γνωριζεται μέσα από ανθρώπινα κειμενα ούτε από δόγματα και θρησκευτικά τυπικά παραδοσεις τελετες, λειτουργίες, εξιλασμους κλπ ούτε απο το φτιαχτό λατινοβυζαντινο ιερατείο και τις υποτιθέμενες ιερατικές πράξεις του που παίζει τον ρόλο του εκπροσώπου του ενώ ένα παρόμοιο ακριβώς τον δολοφόνησε την εποχή εκείνη.Παρα μονο και κυρίως μέσα από την χριστιανική μυστικιστική ασκητική εμπειρική πνευματικη παραδοση.Από όλα αυτα τα στοιχεία που συνθέτουν οργανωμένη θρησκεια μεταφέρεται μόνο μια πίστη του κι αυτή παραμορφωμενη κι όλο αυτό το έχει στήσει και δημιουργήσει και συντηρεί η ανθρώπινη ανάγκη που πάντα δημιουργούσε λατρείες ιερατεία θρησκειες.Το ποσοστό της ανθρωπότητας που εγκολπωθηκε τον χριστιανισμό δεν μπόρεσε να τον αφομοιώσει και να τον εφαρμόσει στην αυθεντική μορφή των απαρχών του και τον μετέτρεψε σε θρησκεία στην ψευδολατρεια που λέει ο Καντ.Και όλες τις μεταγενέστερες θρησκευτικές επινοήσεις τις δικαιολόγησε ως εμπνευσμένες από το θείο <<αγιοπνευματικές>>.Αυτή είναι και η μεγαλύτερη νοητική πλάνη των παραδοσιολατρων φονταμεταλιστων χριστιανών.Για αυτό συντηρείται με ευλαβεια και ιεροπαραδοσιακα κάθε θρησκευτικό έκτρωμα δεισιδαιμονικη παράδοση μαγική τελετή λατρευτικό αρχαίο θεατρικό τυπικό που κατέβηκαν όχι από ουρανό αλλα από μυαλά αρχαίων πρωτόγονων στην ουσία ανθρωπων που πίστευαν ότι η γη είναι επίπεδη.
Η μεταφυσική πνευματικη έρευνα για το θέμα της σύνδεσης του Ιησού με το επέκεινα διαπιστώνει διαφορες οραματικές εκστασιακες αισθαντικές εμπειρίες πνευματικού τυπου συνήθως μεσα στην μυστικιστική χριστιανική εμπειρικη ασκητικη παραδοση αλλά και σπανίως εκτός αυτης.Μια διαπροσωπική πνευματική αλληλεπίδραση μαζί του σε σχέση με την επίκληση του.Αλλοτε αποκαλυπτική βαθειά οντολογική γνώση των αιτιών της δημιουργίας της φύσης άλλοτε μια συγγένεια και ένωση με την φύση σε ορασεις οι οποίες έχουν κοινά σημεια με οράσεις βουδιστών μοναχών αλλά αυτό που ξεχωρίζει στον μυστικιστικό χριστιανισμο ειναι η οραματική πνευματικη αλληλεπιδραση με αγαθό πράο ταπεινο ον αγνώστου προέλευσης που δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως θρησκευτική ψυχωσική οραματική φαντασία γιατί παρουσιάζει ταυτόσημα εμπειρικά στοιχεία.Αυτη η χριστιανικη θρησκευτική φαινομενολογία δεν πρέπει να αγνοείται από οποιονδήποτε έντιμο σκεπτικιστή ή ερευνητή θρησκειολογικων μεταφυσικων ή ψυχικων φαινομένων και αποδεικνύει ότι ο θρησκευτικός εμπειρισμός ούτε συμβαδίζει ούτε στηρίζεται ούτε έχει ανάγκη την χριστιανική οργανωμένη παραδοσιακα δογματική φιλολογία και θεολογία.
Φ. Φάνητος

Πέμπτη 20 Μαρτίου 2025

 

Οι κάτοικοι του χωριού Ghajar, που αμφισβητείται μεταξύ Συρίας, Λιβάνου και Ισραήλ, είναι θύματα ενός αποικιακού χαρτογραφικού λάθους

 Αρθρογραφία των:

Ο Haim Srebro είναι πρόεδρος της Υποεπιτροπής για τη διευθέτηση των διεθνών συνόρων της Διεθνούς Ομοσπονδίας Τοπογράφων (FIG)

Ο Asher Kaufman είναι καθηγητής ιστορίας και ειρηνικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Notre Dame


Τον Νοέμβριο του 2024, μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός έφερε μια εύθραυστη και επισφαλή κατάσταση ηρεμίας στα σύνορα μεταξύ του ελεγχόμενου από τη Χεζμπολάχ νότιου Λιβάνου και του Ισραήλ, μετά από περισσότερο από ένα χρόνο διασυνοριακής στρατιωτικής δέσμευσης που είχε κλιμακωθεί σε πλήρη σύγκρουση από τον Σεπτέμβριο. Σύμφωνα με μνημόνιο συνεννόησης που δημοσιεύθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία, οι ΗΠΑ, σε συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη, θα διευκολύνουν τις έμμεσες συνομιλίες μεταξύ των δύο χωρών για την επίλυση των εναπομεινάντων αμφισβητούμενων σημείων κατά μήκος της λεγόμενης Μπλε Γραμμής - μια γραμμή που χαράχθηκε από χαρτογράφους του ΟΗΕ τον Μάιο του 2000 για να σηματοδοτήσει την αποχώρηση του ισραηλινού στρατού από τον Λίβανο, τελειώνοντας το 18ο έτος. 

Η υποτιθέμενη προσωρινή Μπλε Γραμμή υπάρχει τώρα για επτά χρόνια περισσότερο από την κατοχή του νότιου Λιβάνου από το Ισραήλ. Παραμένει πηγή πολιτικής έντασης μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου και τεράστιο άγχος για τους κατοίκους της αμφισβητούμενης συνοριακής ζώνης. Το Ghajar, ένα χωριό που κατοικείται από Αλαουίτες, που ελέγχεται από το Ισραήλ αλλά διεκδικείται τόσο από τον Λίβανο όσο και από τη Συρία, είναι το πιο σοβαρό σημείο διαμάχης. Η Μπλε Γραμμή που χαράχτηκε από χαρτογράφους του ΟΗΕ το 2000 χώρισε τον Ghajar στα δύο. Το ένα μέρος έπεσε υπό τον έλεγχο του Ισραήλ και το άλλο στη λιβανική πλευρά της γραμμής του ΟΗΕ, με όλους τους περιορισμούς στην κίνηση που θα φανταζόταν κανείς σε μια συνοριακή περιοχή μεταξύ δύο χωρών που βρίσκονται σε κατάσταση πολέμου. Μια γραμμή που χαράχτηκε σε έναν χάρτη δίχασε τις οικογένειες και αναστάτωσε τη ζωή των χωρικών, που ζούσαν ως μια συνεκτική κοινότητα για αιώνες. 

Η ιστορία πίσω από τη διχοτόμηση του Ghajar συγκεντρώνει την αποικιακή κληρονομιά της σύγχρονης Μέσης Ανατολής, την αδέξια οριοθέτηση των συνόρων, τα χαρτογραφικά λάθη και τους χειρισμούς και τους ενδοαραβικούς και αραβο-ισραηλινούς αγώνες για την πρόσβαση στο νερό στο πλαίσιο της ευρύτερης γεωπολιτικής της Μέσης Ανατολής. Ένα κρίσιμο στοιχείο αυτής της πολύπλευρης ιστορίας είναι οι χάρτες και το πώς οδήγησαν στη λανθασμένη διαίρεση του Ghajar το 2000. 

Ένα μικροσκοπικό χωριό με πληθυσμό 2.806 κατοίκων, σύμφωνα με μια απογραφή του 2022, το Ghajar βρίσκεται στην ανατολική όχθη του ποταμού Hasbani, μεταξύ της Συρίας, του Λιβάνου και του Ισραήλ. Βρίσκεται κοντά στις δυτικές πλαγιές του όρους Ερμών και στην πηγή του ποταμού Ιορδάνη. Το Ισραήλ κατέλαβε το χωριό και τα υπόλοιπα Υψίπεδα του Γκολάν κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιουνίου του 1967, επεκτείνοντας τα de facto σύνορά του με τον Λίβανο για να συμπεριλάβει αυτή την περιοχή, η οποία προηγουμένως αποτελούσε μέρος των ορίων μεταξύ Συρίας και Λιβάνου, η ίδια που δεν οριοθετήθηκε ποτέ επίσημα. Τον Δεκέμβριο του 1981, η Κνεσέτ, το κοινοβούλιο του Ισραήλ, ψήφισε τον Νόμο για τα Υψίπεδα του Γκολάν, ο οποίος εφάρμοζε την ισραηλινή νομοθεσία στην περιοχή και έδινε την ισραηλινή υπηκοότητα στους κατοίκους του Ghajar. Αυτοί ταυτίζονται ως Σύροι Αλαουίτες, αλλά είναι επίσης πλήρως ενσωματωμένοι στην πολιτική και οικονομική ζωή του Ισραήλ. Εκτός από τα αραβικά, τείνουν να μιλούν άπταιστα τα εβραϊκά, να σπουδάζουν σε ισραηλινά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και να εργάζονται σε βιομηχανίες στο βόρειο τμήμα του Ισραήλ.

Για αιώνες, το Ghajar ήταν ένα φτωχό, απομακρυσμένο χωριό στην επαρχία της Δαμασκού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Έγινε συριακό χωριό κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Εντολής, όταν η Κοινωνία των Εθνών παραχωρήθηκε στη Γαλλία από την Κοινωνία των Εθνών μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Γαλλία χώρισε την περιοχή γνωστή ως Μεγάλη Συρία σε Λίβανο και Συρία, επιβάλλοντας τη γαλλική κυριαρχία στις δύο χώρες. Η δημιουργία των δύο κρατών ήταν έκφραση τόσο της γαλλικής αποικιακής πρακτικής του «διαίρει και βασίλευε» όσο και των φιλοδοξιών πολλών χριστιανών στο Λίβανο να ιδρύσουν μια πολιτική οντότητα χωριστή από τη Συρία.

Στις 31 Αυγούστου 1920, ο Henri Gouraud, ο πρώτος Γάλλος ύπατος αρμοστής στη Συρία και τον Λίβανο, εξέδωσε το Διάταγμα 318, ανακοινώνοντας την ίδρυση του Μεγάλου Λιβάνου, χωριστού από τη Συρία. Αν και δεν μπορούσαν να οριοθετήσουν επακριβώς τα όρια αυτού του νεοσύστατου κράτους, οι Γάλλοι χρησιμοποίησαν έναν γαλλικό χάρτη του 1862, το «Carte du Liban», για να απεικονίσουν τις προθέσεις τους σχετικά με τα περιγράμματα του. Αν και ένας όμορφα σχεδιασμένος χάρτης, το "Carte du Liban" ήταν ανακριβές και η κλίμακα του - 1:200.000 - ήταν πολύ μικρή για να χρησιμοποιηθεί για επαγγελματικούς σκοπούς οριοθέτησης ορίων. Ωστόσο, σύμφωνα με αυτόν τον χάρτη, η οριογραμμή στην περιοχή που μας αφορά ακολουθεί την κοίτη του ποταμού Χασμπάνι και καμπυλώνει ανατολικά προς το όρος Ερμών βόρεια του Γκαζάρ, τοποθετώντας το χωριό ακριβώς μέσα στη Συρία. Επειδή η Συρία και ο Λίβανος δεν έχουν υπογράψει, μέχρι σήμερα, επίσημη συνθήκη για τα σύνορα, ο ανακριβής γαλλικός χάρτης που σχεδιάστηκε το 1862 είναι το μόνο επίσημο έγγραφο που δείχνει τα περιγράμματα των ορίων του Λιβάνου όπως σχεδιάστηκε από τη Γαλλία.

Το 1936, οι Γάλλοι έφτιαξαν τελικά έναν νεότερο χάρτη της περιοχής. Με βάση τους οθωμανικούς χάρτες της Συρίας και του Λιβάνου και ακόμη μια σχετικά αντιεπαγγελματική χαρτογραφική προσπάθεια, τοποθέτησε το χωριό Ghajar εντός της Συρίας ενώ ταυτοποίησε τον ποταμό Hasbani ως το οριακό ποτάμι μεταξύ Συρίας και Λιβάνου, σύμφωνα με τις αρχικές προθέσεις των Γάλλων το 1920. 

Τα γεγονότα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου επιδείνωσαν τη χαρτογραφική σύγχυση. Τον Ιούλιο του 1941, οι συμμαχικές δυνάμεις υπό την ηγεσία των Βρετανών κατέκτησαν τη Συρία και τον Λίβανο, που εκείνη την εποχή κατείχαν η Γαλλία Vichy, σύμμαχος της ναζιστικής Γερμανίας. Το 1942, οι βρετανικές αρχές εξέδωσαν σχετικά υψηλής ποιότητας, μεγάλης κλίμακας χάρτες της Συρίας και του Λιβάνου, αλλά έκαναν κακή δουλειά στη μεταφορά βασικών χαρτογραφικών δεδομένων από τον γαλλικό χάρτη του 1936. Ο βρετανικός χάρτης δεν διατήρησε τα σύνορα όπως φαινόταν στους χάρτες του 1920 και του 1936, οι οποίοι άφηναν τον Ghajar μέσα στη Συρία και το Hasbani ως οριακή γραμμή. Μετέφερε τη γραμμή σε σχέση με το πλέγμα συντεταγμένων, αντί να την προσαρμόσει για να διατηρήσει τη σχετική θέση μεταξύ των συνόρων και των γεωγραφικών χαρακτηριστικών. Ως αποτέλεσμα, ο Ghajar εμφανίζεται σε αυτόν τον χάρτη του 1942 πλήρως εντός του Λιβάνου, ενώ νότια του χωριού ο ποταμός Hasbani τοποθετείται στη Συρία, αφού η οριακή γραμμή δεν χαράχθηκε μέσα στην κοίτη του ποταμού αλλά δυτικά αυτής. Ωστόσο, το λάθος δεν επηρέασε τους κατοίκους του Ghajar: Το χωριό παρέμεινε συριακό, το οποίο διοικείται από τη Συρία ως μέρος των Υψωμάτων του Γκολάν, ενώ η απρόσκοπτη πρόσβαση του Λιβάνου στον ποταμό Hasbani συνεχίστηκε όπως πριν από την άφιξη των βρετανικών δυνάμεων. 

Η βρετανική κυριαρχία στην παραγωγή χαρτών κατά την περίοδο της αποικιοκρατίας και η τάση των χαρτογράφων παγκοσμίως να αντιγράφουν σύνορα από υπάρχουσες πηγές για να εξοικονομήσουν κόστος έρευνας και να αποφύγουν την ευθύνη, είχαν ως αποτέλεσμα χαρτογράφοι από όλο τον κόσμο, ακόμη και από γειτονικές χώρες, να αντιγράφουν τα λανθασμένα σύνορα στους χάρτες τους. 

Το 1963, οι πρόσφατα σχεδιασμένοι χάρτες του Λιβάνου πρόσθεσαν το πιο σημαντικό στοιχείο σε αυτή τη χαρτογραφική ιστορία, φέρνοντάς μας πιο κοντά στην εξήγηση της λανθασμένης διχοτόμησης του χωριού το 2000. 

Οι αρχές της δεκαετίας του 1960 είναι γνωστές ως τα χρόνια των «πολέμων του νερού» μεταξύ του Ισραήλ και των Άραβων γειτόνων του. Το Ισραήλ κατασκεύασε τον Εθνικό του Μεταφορέα Υδάτων για να μεταφέρει νερό από τη Θάλασσα της Γαλιλαίας στην έρημο Νεγκέβ, ενώ τα αραβικά κράτη συμμετείχαν σε προσπάθειες εκτροπής των πηγών του ποταμού Ιορδάνη, που βρίσκονται στη Συρία και τον Λίβανο, και να αποτρέψουν τη ροή τους στη Θάλασσα της Γαλιλαίας στο Ισραήλ. Μία από αυτές τις πηγές ήταν ο ποταμός Hasbani, ιδιαίτερα οι πηγές Wazzani, που βρίσκονται ακριβώς δυτικά του βόρειου τμήματος του Ghajar, μέσα στο φαράγγι του ποταμού. 

Αυτό που είναι λιγότερο γνωστό για τους «πολέμους του νερού» είναι ότι, ακόμη και όταν το Ισραήλ και οι Άραβες γείτονές του μάχονταν για τον έλεγχο των περιφερειακών υδάτινων πόρων, ο Λίβανος και η Συρία προσπαθούσαν να καθορίσουν τα δικαιώματα χρήσης για τους τρεις ποταμούς που μοιράζονταν - τον Άσι, τον Κεμπίρ και τον Χασμπάνι. Σε αυτό το πλαίσιο, το 1963, οι Λιβανέζοι χαρτογράφοι άρχισαν να ετοιμάζουν μια σειρά χαρτών για πρώτη φορά από τότε που η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της 20 χρόνια νωρίτερα, κάτι που κατέληξε να έχει συνέπειες για τον Ghajar. 

Οι Λιβανέζοι χαρτογράφοι σίγουρα γνώριζαν ότι το χωριό διοικείτο από τη Συρία, αλλά επέλεξαν να χαράξουν τα σύνορα σύμφωνα με τα συμφέροντα του Λιβάνου, ειδικά όσον αφορά τους υδάτινους πόρους. Νοτιοδυτικά του Ghajar, επέστρεψαν την οριογραμμή στην κοίτη του ποταμού Hasbani όπως στον γαλλικό χάρτη του 1920, καθιστώντας το Hasbani συνοριακό ποταμό προσβάσιμο τόσο στη Συρία όσο και στον Λίβανο. Αλλά για να βεβαιωθούν ότι οι Πηγές Wazzani, που αποτελούν τη σημαντικότερη πηγή των Hasbani, παρέμειναν πλήρως στον Λίβανο, παρέκκλιναν από τον προηγούμενο γαλλικό χάρτη. Αντί να κυκλώσουν το Ghajar βόρεια του χωριού και να το αφήσουν εντελώς στη Συρία, χάραξαν μια γραμμή βορειοανατολικά, στα νότια των πηγών, διασχίζοντας το χωριό και αφήνοντας το βόρειο μισό στον Λίβανο και το νότιο στη Συρία. Κατανοώντας ότι η διαίρεση του χωριού στον χάρτη θα παρήγαγε μια ανωμαλία και θα μπορούσε να προσελκύσει την προσοχή, κάλεσαν το βόρειο μισό του χωριού al-Wazzani, κάτι που δημιούργησε την εσφαλμένη εντύπωση ότι ήταν ένα διαφορετικό χωριό. Ο νέος χάρτης έδειξε τον Ghajar στο νότο και τον al-Wazzani στο βορρά. Δεδομένου ότι ο Ghajar δεν ήταν σωματικά διχασμένος, οι χωρικοί συνέχισαν να ζουν όπως πάντα. Κανείς δεν τους είπε ότι ο νέος χάρτης έδειχνε το χωριό τους χωρισμένο στη μέση. Ο Γκατζάρ βρισκόταν ακόμη de facto στα Υψίπεδα του Γκολάν, τα οποία ήταν υπό συριακή κυριαρχία, τα οποία διοικούνταν από την πόλη Κουνέιτρα της Συρίας.

Οι χαρτογράφοι σε όλο τον κόσμο, συνεχίζοντας την πρακτική εξοικονόμησης χρημάτων που αναφέρθηκε παραπάνω, της αντιγραφής από υπάρχοντες χάρτες, ειδικά τα σύνορα, έκαναν ακριβώς αυτό με τους χάρτες του Λιβάνου. Αντέγραψαν τη λανθασμένη γραμμή που είχαν τοποθετήσει οι χαρτογράφοι του Λιβάνου στην περιοχή Ghajar, συμπεριλαμβανομένου του φανταστικού χωριού al-Wazzani. Η γραμμή εμφανίστηκε ακόμη και στους χάρτες της Συρίας και του Ισραήλ και τελικά μπήκε στους χάρτες του ΟΗΕ. 

Στο έδαφος, οι χωρικοί παρέμειναν όπως πριν, σε ένα αδιαίρετο Ghajar, αγνοώντας εντελώς το γεγονός ότι, από το 1963-4, όλοι οι χάρτες, συμπεριλαμβανομένων των χαρτών του Ισραήλ μετά το 1967, έδειχναν το μοναδικό τους χωριό ως δύο χωριστά χωριά — Ghajar και al-Wazzani — χωρισμένα από τα σύνορα Συρίας-Λιβάνου. Η ζωντανή τους πραγματικότητα άλλαξε μόλις τον Μάιο του 2000, όταν το Ισραήλ πήρε τη μονομερή απόφαση να τερματίσει τη στρατιωτική του παρουσία στο νότιο Λίβανο, τον οποίο είχε καταλάβει από το 1982, και ο ΟΗΕ οριοθέτησε τη γραμμή αποχώρησης. 

Σύμφωνα με το υλικό που παρείχαν οι Ισραηλινοί στους χαρτογράφους του ΟΗΕ, ο Ghajar ήταν αναπόσπαστο μέρος των συριακών Υψωμάτων του Γκολάν μέχρι τον πόλεμο του Ιουνίου του 1967, ο οποίος έληξε με το Ισραήλ να έχει τον έλεγχο της περιοχής - μια κατάσταση που διαρκεί μέχρι σήμερα. Ωστόσο, η ομάδα των Ηνωμένων Εθνών αποφάσισε να βασιστεί κυρίως στον δικό της χάρτη, ο οποίος αντέγραφε τα οριοθετημένα σύνορα από τον χάρτη του Λιβάνου του 1963-4 που έδειχνε τον Ghajar χωρισμένο μεταξύ Συρίας και Λιβάνου. Οι χωρικοί, σοκαρισμένοι όταν έμαθαν ότι η μοίρα του χωριού τους ήταν υπό αμφισβήτηση, αρνήθηκαν να επιτρέψουν στην ομάδα του ΟΗΕ να εισέλθει στο Ghajar. Ανίκανη να παρατηρήσει με βάση το έδαφος ότι ο Ghajar ήταν μια αδιαίρετη κοινότητα, η ομάδα του ΟΗΕ είχε μόνο τους χάρτες της για να καθορίσει την πορεία της Μπλε Γραμμής. Και έτσι χάραξαν τη γραμμή μέσω του Ghajar, δημιουργώντας την ανθρωπιστική κρίση και την κρίση ασφάλειας που επιμένει μέχρι σήμερα. Οι Χάρτες Google εμφανίζουν αυτήν τη στιγμή τη Μπλε Γραμμή που διατρέχει το χωριό και διαιωνίζει την ψευδή διαίρεση, που δημιουργήθηκε για πρώτη φορά από τον χάρτη του Λιβάνου το 1963-4, που τον χωρίζει σε δύο διακριτές κοινότητες, τη πλασματική al-Wazzani στο βορρά και τον Ghajar στο νότο. 

Η χαρτογραφική ομάδα του ΟΗΕ είπε ότι χάραξαν τη Γαλάζια Γραμμή για ρεαλιστικούς σκοπούς, με την τελική απόφαση σχετικά με τα διεθνή σύνορα να καθοριστούν με συμφωνία μεταξύ των αρμόδιων κρατών. Μετά την έναρξη της στρατιωτικής δέσμευσης μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ στις 8 Οκτωβρίου 2023, οι ΗΠΑ πρότειναν ότι μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί για την επίλυση των υπόλοιπων αμφισβητούμενων σημείων κατά μήκος της Μπλε Γραμμής, ίσως οδηγώντας σε μια επίσημη συνοριακή συνθήκη μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ.

Με μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός σε ισχύ, τώρα είναι η ώρα να απελευθερωθούν οι κάτοικοι του Ghajar από το επιβεβλημένο τραύμα και τις συνέπειές του. Ωστόσο, μένει να δούμε αν ο ΟΗΕ, που εν αγνοία του διαιώνισε τα λάθη των άλλων και τα μετέφερε από τον χάρτη στην πραγματικότητα διαιρώντας τον Ghajar, θα διορθώσει το λάθος του. Η άρση αυτού του περιττού σημείου διαμάχης κατά μήκος των συνόρων Ισραήλ-Λιβάνου θα έφερνε ίσως κάποια δικαιοσύνη στους κατοίκους του χωριού, θα μείωνε τις υπαρξιακές τους ανησυχίες και θα βοηθούσε στη μείωση της γεωπολιτικής έντασης.                                  

Τετάρτη 19 Μαρτίου 2025

 

Ξεπερνώντας τις βαθιές ρίζες του βυζαντινού οριενταλισμού

Ένα νέο βιβλίο παρουσιάζει με αριστοτεχνικό τρόπο την ιστορία της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και τις κληρονομιές της

Luka Ivan JukićΟ Luka Ivan Jukić είναι δημοσιογράφος και ιστορικός.

14 Μαρτίου 2025

0:00 / 21:15


Ο Βολταίρος το αποκάλεσε «ντροπή για το ανθρώπινο μυαλό». Ο Άγγλος σύγχρονός του Έντουαρντ Γκίμπον εκτίμησε την ιστορία της ως «μια κουραστική και ομοιόμορφη ιστορία αδυναμίας και δυστυχίας». Ο όχι λιγότερο σεβαστός Γερμανός φιλόσοφος Γκέοργκ Βίλχελμ Φρίντριχ Χέγκελ την αποκάλεσε «μια αηδιαστική εικόνα ανικανότητας». Στα τέλη του 19ου αιώνα ο ιστορικός W. E. H. Lecky αισθάνθηκε ασφαλής να θεωρήσει «καθολική ετυμηγορία της ιστορίας» ότι η Βυζαντινή Αυτοκρατορία ήταν «χωρίς καμία εξαίρεση, η πιο εξονυχιστικά ποταπή και κατάπτυστη μορφή που έχει πάρει ο πολιτισμός».

Οι μορφωμένοι Ευρωπαίοι του 18ου και του 19ου αιώνα δεν ήταν καθόλου απρόθυμοι να διατυπώνουν δυσμενείς κρίσεις για τους ξένους λαούς του κόσμου και την ιστορία τους. Από τις πανύψηλες κορυφές του δικού τους «Διαφωτισμού», όλοι και όλα τα άλλα τους φαίνονταν βάρβαροι, απολίτιστοι και καθυστερημένοι.

Όμως στην προκειμένη περίπτωση, η κρίση των κορυφαίων φωστήρων του γαλλικού, αγγλικού και γερμανικού διαφωτισμού δεν στρεφόταν εναντίον οικείων στόχων, όπως οι μακρινοί ιθαγενείς ή η «Ανατολή», αλλά εναντίον των ίδιων των Ευρωπαίων - ενός συγκεκριμένου είδους Ευρωπαίων, τουλάχιστον. Η συγκατάβασή τους έπεσε σε εκείνους που είχαν την προφανή ατυχία να είναι αρκετά Ευρωπαίοι ώστε να γλιτώσουν από τη μοίρα του μη ευρωπαϊκού κόσμου, αλλά δεν ήταν αρκετά Ευρωπαίοι ώστε να συμμετάσχουν στους καρπούς της προόδου και του πολιτισμού: τους λαούς της βυζαντινής Ανατολής.

Σύμφωνα με τη γνωστή δυτική αφήγηση, η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατέρρευσε το έτος 476. Από τα ερείπιά της ξεπήδησαν τα κράτη και οι κοινωνίες που με τον καιρό διαμόρφωσαν έναν ξεχωριστό «ευρωπαϊκό» ή «δυτικό» πολιτισμό, ο οποίος στην πραγματικότητα περιορίστηκε στα δυτικά τμήματα της ηπείρου υπό την κυριαρχία της Καθολικής Εκκλησίας. Αυτοί οι Δυτικοευρωπαίοι θα επινοούσαν, με την πάροδο των αιώνων, μια αφήγηση αδιάσπαστης συνέχειας από την αρχαία Ελλάδα μέσω της κλασικής Ρώμης μέχρι τη δική τους εποχή, τοποθετώντας τους εαυτούς τους ως τους μοναδικούς κληρονόμους της κληρονομιάς της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας.

Το γεγονός ότι η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είχε χωριστεί στα δύο από το 286, με το ανατολικό μισό να ζει μέχρι το 1453, ήταν μια άβολη υποσημείωση. Η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, η οποία επί αιώνες απορρίφθηκε ως «ελληνική αυτοκρατορία» πριν αρχίσει να χρησιμοποιείται ο αναχρονιστικός όρος «Βυζαντινή» τον 19ο αιώνα, δεν ήταν ποτέ άνετα τοποθετημένη στις δυτικοευρωπαϊκές αφηγήσεις για την ιστορία της ηπείρου.

Τόσο πολύ που διστάζαμε επί αιώνες - πάνω από μια χιλιετία ακόμη - να την αποκαλούμε απλώς αυτό που ήταν: Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ο ιστορικός Αντώνης Καλδέλλης έχει ονομάσει αυτή την τάση «ρωμαϊκό αρνητισμό», μια διανοητική κατάσταση την οποία επικρίνει ανελέητα εδώ και χρόνια. Το 2023 πήρε αυτή τη μάχη πέρα από τον κόσμο της ακαδημαϊκής κοινότητας με την έκδοση της μονότομης ιστορίας του - που απευθύνεται σε ένα δημοφιλές κοινό - «Η Νέα Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία».

Πάνω από 1.000 σελίδες, ο Καλδέλλης αφηγείται αριστοτεχνικά τη μοναδική ιστορία της Νέας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, όχι με την παραδοσιακή δυτική στάση συγκατάβασης, αλλά με τους δικούς της όρους. Μια ζωντανή αφήγηση, διανθισμένη με πλούσιες περιγραφές της ζωής και της κοινωνίας των Ρωμαίων, κάνει το ανάγνωσμα συναρπαστικό, παρά τη μεγάλη έκταση. Όπως είναι αναμενόμενο για ένα κράτος που υπήρξε για πάνω από μια χιλιετία, πέρασε από πολλές επαναλήψεις, από βαθιές περιόδους κρίσης και παρατεταμένες περιόδους ανανέωσης. Μεγάλωσε και συρρικνώθηκε, κατέκτησε και έχασε, αλλά η μακρά ιστορία του δεν ήταν σίγουρα μια ιστορία αέναης παρακμής. Στην πραγματικότητα, ακριβώς επειδή εξελισσόταν, έγινε τόσο ξένη για τους Δυτικοευρωπαίους.

Ο Καλδέλλης εντοπίζει τις ρίζες του «ρωμαϊκού αρνητισμού» μέχρι τον Μεσαίωνα, σε μια εποχή που η Καθολική Εκκλησία, η οποία θα καθόριζε την πορεία μεγάλου μέρους της δυτικοευρωπαϊκής ιστορίας, χειραφετείτο από την ίδια τη Ρώμη (τη «βυζαντινή» αυτοκρατορία, δηλαδή). Κατασκεύασε μια σε μεγάλο βαθμό φανταστική αφήγηση συνέχειας με την αρχαία Ρώμη, ειδικά για να αρνηθεί τη ρωμιοσύνη της ζωντανής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην Κωνσταντινούπολη, μια άποψη που αποδείχθηκε εξαιρετικά ανθεκτική.

Ο Βολταίρος, ο Γίββων και ο Χέγκελ δεν ήταν καινοτόμοι, αλλά ακολούθησαν μια μακρά παράδοση που ξεπέρασε κατά αιώνες τη θρησκευτική αφοσίωση της ηπείρου στη Ρώμη. Οι αντιβυζαντινές συμπεριφορές εγγράφηκαν στα ίδια τα θεμέλια του «δυτικού πολιτισμού».

Υπό αυτή την έννοια, το βιβλίο του Καλδέλλη κάνει κάτι περισσότερο από το να διορθώνει απλώς παρανοήσεις για τη «Βυζαντινή Αυτοκρατορία». Είναι μια προσπάθεια να διορθώσει ένα θεμελιώδες σφάλμα στις ιδέες για την ευρωπαϊκή ιστορική συνέχεια: ότι δηλαδή, αν και η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία επέζησε για 1.000 χρόνια στην Κωνσταντινούπολη, έχει υποβιβαστεί σε δεύτερη μοίρα στις παραδοσιακές αφηγήσεις της ευρωπαϊκής ιστορίας που οι ίδιες διεκδικούν μια συνέχεια με την κλασική Ρώμη - συγκεκριμένα στις παραδοσιακές δυτικοευρωπαϊκές αφηγήσεις.

Για τα ορθόδοξα έθνη της ανατολικής Ευρώπης - την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Σερβία, τη Ρωσία, την Ουκρανία και τη Ρουμανία, για να αναφέρουμε μερικά - η εθνική ιστορία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την κληρονομιά της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Και αυτό όχι μόνο επειδή ακολουθούν τη θρησκεία που αναπτύχθηκε στο εσωτερικό της και αντιπροσωπεύει τη μακροβιότερη ιστορική κληρονομιά της, αλλά και επειδή η είσοδός τους στη σκηνή της ευρωπαϊκής ιστορίας διαμορφώθηκε από την αλληλεπίδρασή τους με αυτόν τον ανατολικορωμαϊκό πολιτισμό. Σε διάφορα σημεία της σύγχρονης ιστορίας τους αποδέχθηκαν ή απέρριψαν αυτή την κληρονομιά, αλλά ποτέ δεν μπόρεσαν να την αγνοήσουν.

Οι Δυτικοευρωπαίοι, ωστόσο, για πολύ καιρό έδειχναν ικανοποιημένοι με το να την αγνοούν. Όπως ακριβώς αρκέστηκαν στο να αγνοούν τους λαούς της Ευρώπης μέσω των οποίων η ανατολικορωμαϊκή κληρονομιά ζούσε στην ορθόδοξη πίστη - είτε επειδή, όπως οι ανατολικοί Σλάβοι, ήταν πράγματι τόσο απομακρυσμένοι ώστε ουσιαστικά δεν έπαιζαν κανένα ρόλο στην ευρωπαϊκή ιστορία μέχρι τον 18ο αιώνα είτε επειδή, όπως οι ορθόδοξοι λαοί των Βαλκανίων, ήταν παγιδευμένοι πίσω από ένα οθωμανικό σιδηρούν παραπέτασμα μέχρι τον 19ο αιώνα.

Το Βυζάντιο, η Ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια επικαλύπτονταν στο μείγμα που ήταν η Βυζαντινή Ανατολή. Αυτή η χώρα των τυραννικών δεσποτών, των θρησκευτικών φανατικών και της δουλικής αυτοκρατορικής πομπής μπορούσε να γίνει αντικείμενο χλευασμού ή γελοιοποίησης, αλλά η ιστορία της δύσκολα αποτελούσε τη βάση για κοινή πολιτιστική κατανόηση. Ο χριστιανισμός της ήταν αιρετικός, η ρωμιοσύνη της απατηλή και η ευρωπαϊκότητά της τελικά ύποπτη.

Το έτος 330, η μικρή πόλη του Βυζαντίου στις ακτές του στενού πορθμού που χωρίζει την Ευρώπη από την Ασία μετατράπηκε σε Νέα Ρώμη. Για τον Κωνσταντίνο, τον αυτοκράτορα που έλαβε αυτή τη μοιραία απόφαση, η Νέα Ρώμη δεν αντιπροσώπευε μια διαφορετική αυτοκρατορία στην Ανατολή. Απλώς συμβόλιζε τη συνέχιση και την αναζωογόνηση της ένδοξης και αιώνιας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Ο Καλδέλλης ξεκινάει εδώ το βιβλίο του με τον εύστοχο τίτλο, τονίζοντας στα πρώτα κεφάλαια πόσο ρωμαϊκή ήταν αυτή η νέα Ρώμη, ακόμη και όταν η πρωτεύουσά της έφτασε να φέρει το πιο διάσημο όνομα Κωνσταντινούπολη. Οι κάτοικοί της ονόμαζαν τη χώρα τους Ρωμανία, ένα όνομα που μπορεί να μεταφραστεί κατά προσέγγιση ως Romanland. Φυσικά, αποκαλούσαν τους εαυτούς τους Ρωμαίους, έστω και αν οι περισσότεροι μιλούσαν λαϊκά ελληνικά. Αλλά ακόμη και αυτή τη γλώσσα δεν την ανέφεραν ως «ελληνική» αλλά ως ρομανική, και τα λατινικά σε κάθε περίπτωση παρέμειναν κεντρικά στη δημόσια ζωή για αιώνες. Δεν υπήρχε τίποτα που να υποδηλώνει ότι η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στην Ανατολή ήταν κάτι λιγότερο από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία που ήταν πάντα.

Αυτό ίσχυε ιδιαίτερα όταν το δυτικό μισό της αυτοκρατορίας κατακλύστηκε από βαρβάρους και μόνο ένας αυτοκράτορας έμεινε όρθιος. Ήταν αδιαμφισβήτητο για όσους ήταν τότε ότι η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία δεν είχε χαθεί πουθενά, απλώς είχε χάσει τον έλεγχο των εδαφών στη Δύση - και μάλιστα όχι μόνιμα, καθώς οι αυτοκράτορες στην Κωνσταντινούπολη θα ανακαταλάμβαναν τεράστιες εκτάσεις της πρώην αυτοκρατορίας στη Δύση, όπως η Ιταλία και η Βόρεια Αφρική, διατηρώντας τον έλεγχό τους για αιώνες. Ενώ η Ρώμη μετατράπηκε σε ένα επαρχιακό υποβαθμισμένο μέρος, η Κωνσταντινούπολη έγινε η μεγαλύτερη και μεγαλοπρεπέστερη πόλη της Ευρώπης.

Παρ' όλο τον δυναμισμό της, υπάρχουν τρεις σταθερές πτυχές της Ρωμανίας που ο Καλδέλλης τονίζει σε όλο το βιβλίο. Η πρώτη είναι το ζωντανό ρωμαϊκό πολιτικό σύστημα. Όπως και στην παλιά αυτοκρατορία, ο αυτοκράτορας εκλεγόταν και η νομιμοποίησή του εξαρτιόταν από την έγκριση του λαού, της συγκλήτου και του στρατού. Αυτό συνδέεται με τη δεύτερη πτυχή, που είναι ότι επρόκειτο, σύμφωνα με τον ίδιο, για ένα «εθνικό κράτος» μιας αυτοσυνείδητης ρωμαϊκής εθνικής ομάδας και όχι για μια στερεότυπη αυτοκρατορία. Και η τρίτη ήταν ότι ήταν μια βαθιά ευσεβής και θεμελιωδώς χριστιανική χώρα.

Αυτή ήταν πράγματι η μεγαλύτερη αλλαγή στη «νέα» Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Εκτός από την επανίδρυση της Ρώμης σε ένα νέο ανατολικό περιβάλλον, ο Κωνσταντίνος ασπάστηκε επίσης τον χριστιανισμό. Με τον καιρό θα γινόταν η επίσημη θρησκεία της χώρας, ένα καθοριστικό χαρακτηριστικό τόσο της Νέας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας όσο και της κληρονομιάς της σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η ανατολική ρωμαϊκή μάρκα του «ορθόδοξου» χριστιανισμού έγινε η κυρίαρχη θρησκεία όχι μόνο στην ίδια τη Ρωμανία αλλά και σε κράτη που ασπάστηκαν τη θρησκεία από την Κωνσταντινούπολη και όχι από τη Ρώμη.

Το μεγαλύτερο από αυτά ήταν η Κίβαν Ρους στην άλλη πλευρά της Μαύρης Θάλασσας, οι απόγονοι της οποίας θα σχημάτιζαν τις δύο μεγαλύτερες σήμερα ορθόδοξες χώρες στον κόσμο, τη Ρωσία και την Ουκρανία. Αλλά και οι πρόγονοι των σημερινών Βουλγάρων, Σέρβων, Ρουμάνων, Αρμενίων, Γεωργιανών και άλλων έλαβαν τον χριστιανισμό με τη διαμεσολάβηση του ανατολικορωμαϊκού πολιτισμού και της θρησκευτικής παράδοσης.

Οι οικουμενικές σύνοδοι και οι θεολογικές συζητήσεις είναι απίθανο να ενθουσιάσουν τον μέσο αναγνώστη, αλλά ο Καλδέλλης είναι ευτυχώς συγκρατημένος στην κάλυψη των θρησκευτικών θεμάτων. Παρ' όλα αυτά είναι κρίσιμα για την κατανόηση της πολιτιστικής και κοινωνικής ζωής στη νέα Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, καθώς και για την τελική εκκλησιαστική αποξένωσή της από την Καθολική Ευρώπη: ένα χάσμα που δημιούργησε τον «ρωμαϊκό αρνητισμό», στον οποίο ο Καλδέλλης τόσο σταθερά αντιτίθεται.

Πολύ καιρό αφότου έπαψε να υπάρχει Ρωμαίος αυτοκράτορας στη Δύση, οι επίσκοποι της Ρώμης επέμεναν ότι είχαν το δικαίωμα να θεωρούνται οι ηγέτες της παγκόσμιας χριστιανικής εκκλησίας. Αυτό κορυφώθηκε το 800 με τη στέψη του Καρλομάγνου (του Φράγκου βασιλιά) από τον Πάπα Λέοντα Γ΄ ως «αυτοκράτορα των Ρωμαίων», διεκδικώντας για τον Πάπα της Ρώμης την εξουσία να αποφασίζει ποιος είναι αυτοκράτορας. Μια «Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία» στη Δύση θα συγκέντρωνε σιγά σιγά την αναγνώριση στη Δυτική Ευρώπη ως η μοναδική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, ενώ η πραγματική ζωντανή Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στην Ανατολή υποτιμήθηκε ως «Ελληνική Αυτοκρατορία» που κατοικείτο από δειλούς, άστατους και θηλυπρεπείς Έλληνες υπό την ηγεσία μιας εκκλησίας και ενός αυτοκράτορα «ανυπάκουου» στη Ρώμη.

Παρά τις επιδρομές των βαρβάρων, την απώλεια τεράστιων εδαφικών εκτάσεων από αντίπαλα βασίλεια και αυτοκρατορίες και την ιδεολογική πρόκληση από τη Δυτική Ευρώπη, η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ευδοκίμησε στο βαλκανικό και ανατολικό της περιβάλλον μετά την αλλαγή της χιλιετίας. Όμως ήταν όλο και περισσότερο μια ακόμη χώρα σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό κρατικό σύστημα, επισκιασμένη σε πλούτο και δύναμη από τα ευρωπαϊκά κράτη που βρίσκονταν πιο δυτικά.

Αυτό άνοιξε την πόρτα στην αρπακτική λεηλασία της Κωνσταντινούπολης από μια ομάδα σταυροφόρων το 1204, οι οποίοι στη συνέχεια προσπάθησαν να μετατρέψουν την αποκλίνουσα «ελληνική» αυτοκρατορία σε καθολική. Παρόλο που ο Πάπας καταδίκασε τους σταυροφόρους που κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη, αυτοί θα κρατούσαν την πόλη και μεγάλο μέρος της αυτοκρατορίας για δεκαετίες προτού αποκατασταθεί ο ρωμαϊκός έλεγχος χάρη στην επιβίωση αρκετών εμβόλιμων ρωμαϊκών κρατών.

Ο Καλδέλλης δεν μασάει τα λόγια του όταν περιγράφει αυτό το επεισόδιο, αποκαλώντας το μια πρώιμη εκδήλωση της δυτικοευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Οι Γάλλοι αριστοκράτες που κυβέρνησαν τη «Λατινική Αυτοκρατορία» είχαν μια άκαμπτη αντίληψη της δικής τους ταυτότητας πάνω από τους «Έλληνες» υπηκόους τους. Δήμευσαν τεράστιες εκτάσεις γης και τις αναδιαμοίρασαν μεταξύ της κατακτητικής ελίτ, εγκαθιδρύοντας απόλυτα δυτικές φεουδαρχικές σχέσεις στην πάλαι ποτέ ρωμαϊκή επικράτεια, και όλα αυτά δικαιολογούνταν μέσω ενός καθιερωμένου ιδεολογικού παραδείγματος που απέρριπτε τη νομιμότητα της ανατολικής αυτοκρατορίας.

Ενώ η Κωνσταντινούπολη ανακαταλήφθηκε το 1261, η Ρουμανία δεν ανέκαμψε ποτέ. Μειώθηκε σε μια όλο και μικρότερη επικράτεια πριν από την τελική κατάκτηση της πόλης το 1453 από τους Οθωμανούς. Μέσα σε έναν αιώνα τα περισσότερα από τα πρώην εδάφη της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας βρέθηκαν υπό οθωμανική κυριαρχία, με τους νέους ισλαμιστές ηγεμόνες της Κωνσταντινούπολης να ισχυρίζονται ότι συνέχιζαν τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική κληρονομιά υπό νέα αιγίδα. Αλλά σε αντίθεση με το 476, μέχρι τότε η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είχε πραγματικά φτάσει στο τέλος της.

Η νέα Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μπορεί να πέθανε το 1453, αλλά η κληρονομιά της έζησε. Εξακολούθησε να υφίσταται κυρίως μέσω της κρατικής εκκλησίας της, την οποία οι Οθωμανοί διατήρησαν ως επικεφαλής του αυτόνομου «ρωμαϊκού έθνους» υπό την κυριαρχία τους - με άλλα λόγια, της ορθόδοξης χριστιανικής κοινότητας. Για αιώνες επιβίωνε, αποκομμένη από την υπόλοιπη χριστιανική Ευρώπη. Τα περισσότερα διάδοχα κράτη της Κιβανικής Ρωσίας θα ήταν παρομοίως περιθωριακά στις εξελίξεις στην Ευρώπη πιο δυτικά. Μόλις το 1717 το Γαλλικό Βασιλικό Αλμανάκ θα συμπεριλάμβανε ακόμη και τη Ρωσία -το μεγαλύτερο από αυτά- μεταξύ των «βασιλείων της Ευρώπης».

Η αφήγηση του Καλδέλλη δεν φτάνει πέρα από την οθωμανική κατάκτηση, αλλά το βιβλίο του παρέχει ωστόσο άφθονο υλικό για προβληματισμό σχετικά με τους επόμενους αιώνες της ευρωπαϊκής ιστορίας. Στα μάτια της Δύσης, η Ορθόδοξη Ευρώπη ήταν τόσο περιθωριακή ώστε ουσιαστικά βρισκόταν εκτός της ηπείρου. Οι λαοί της είχαν την ατυχία να λάβουν το δώρο του πολιτισμού, όπως το περιέγραψε ο Lecky, στην «πιο εξονυχιστικά ευτελή και κατάπτυστη μορφή του» και πλήρωσαν το τίμημα γι' αυτό.

Οι Δυτικοευρωπαίοι έδειξαν ελάχιστο ενδιαφέρον για αυτόν τον κόσμο της «Βυζαντινής Ανατολής» μέχρι τον 19ο αιώνα, την ίδια εποχή κατά την οποία «ανακάλυπταν» τον κόσμο της Ανατολής. Αυτό οδήγησε στη συνέχεια ορισμένους να αναρωτηθούν αν ο «βυζαντινισμός» ήταν ο ίδιος μια μορφή οριενταλισμού. Ο Παλαιστίνιος μελετητής και ακτιβιστής Edward Said υποστήριξε περίφημα ότι οι δυτικές απόψεις για την «Ανατολή» (Αφρική, Μέση Ανατολή και Ασία) ήταν άρρηκτα συνδεδεμένες με ένα ιμπεριαλιστικό πλαίσιο που προϋπέθετε τη δυτική ανωτερότητα και παρείχε μια δικαιολογία για την κατάκτηση και την εκμετάλλευση. Αυτό το πλαίσιο μπορεί επίσης να αποτελέσει έναν τρόπο κατανόησης των δυτικών απόψεων για το Βυζάντιο.

Αν πιστέψουμε τον Καλδέλλη ότι η λατινική κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης και η επακόλουθη κυριαρχία σε μεγάλες εκτάσεις της ρωμαϊκής επικράτειας ήταν μια περίπτωση -μια από τις πρώτες- δυτικής αποικιοκρατίας, είναι λογικό ότι η άποψη που τη δικαιολόγησε ήταν συγγενής με τον μεταγενέστερο οριενταλισμό. Πράγματι, υπάρχει ουσιαστικά μια γραμμή συνέχειας από τη δυτικοευρωπαϊκή απόρριψη της Ανατολικής Ρώμης κατά τον Μεσαίωνα έως τη συγκατάβαση του Διαφωτισμού και τον βυζαντινισμό του 19ου αιώνα. Στο βιβλίο του «Romanland» του 2019, ο Καλδέλλης υποστήριξε μάλιστα ότι ο ρωμαϊκός αρνητισμός που έχει τις ρίζες του σε οιονεί ανατολίτικα πρότυπα σκέψης εξακολουθεί να διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο πολλοί ακαδημαϊκοί σκέφτονται για την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Για τα πλειοψηφικά ορθόδοξα έθνη στα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη υπάρχει μια διπλή ανατολίτευση, όχι μόνο μέσω της ιστορικής κληρονομιάς τους αλλά και μέσω της γεωγραφικής τους θέσης. Το επιδραστικό βιβλίο του Larry Wolff «Inventing Eastern Europe» του 1994 υποστήριξε ότι η ιδέα της «Ανατολικής Ευρώπης» επινοήθηκε την εποχή του Διαφωτισμού για να χρησιμεύσει ως ένα απολίτιστο ανατολικό αντίβαρο για τις προηγμένες χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Πέρα από τις απόψεις τους για την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, ο Gibbon, ο Βολταίρος και αμέτρητοι άλλοι απεικόνιζαν ολόκληρο το ανατολικό μισό της Ευρώπης ως οιονεί Ανατολή.

Η Μαρία Τοντόροβα ακολούθησε μια παρόμοια προσέγγιση αναλύοντας τη δυτική άποψη για τα Βαλκάνια στο βιβλίο της «Imagining the Balkans» (Φαντάζοντας τα Βαλκάνια) του 1997. Ήταν ακόμη πιο σαφής από τη Wolff, καθώς έκανε παραλληλισμούς με την αντιμετώπιση του Οριενταλισμού από τον Said, διερευνώντας πώς οι δυτικοί συγγραφείς αντιλαμβάνονταν τα Βαλκάνια ως μια «μικρή Ανατολή». Σε καμία από τις δύο επεξεργασίες δεν είναι κεντρικό το ζήτημα του Βυζαντίου, αλλά είναι δύσκολο να το αγνοήσει κανείς αν αναλογιστεί τους παράλληλους ρόλους που έπαιξαν και την τεράστια επικάλυψη μεταξύ των περιοχών που καλύπτουν.

Όπως ο Οριενταλισμός, έτσι και η αλλοτρίωση της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας αφορούσε λιγότερο τις χώρες που μελετούσαν παρά την ίδια την Ευρώπη, τη δημιουργία από τους Δυτικοευρωπαίους μιας αφήγησης συνέχειας με την αρχαία Ελλάδα μέσω της Ρώμης και της Αναγέννησης χωρίς να χρειάζεται να αντιμετωπίσουν την παράξενη και άβολη πραγματικότητα μιας χιλιετίας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην οποία δεν έπαιξαν κανένα ρόλο ή την οποία απέρριψαν ευθέως.

Αυτό σήμαινε ότι η ανατολική ρωμαϊκή ιστορία δεν ανήκε στην ευρωπαϊκή ιστορία. Αλλά αν ο ανατολικός, ρωμαϊκός, ελληνόφωνος, ορθόδοξος κόσμος των Βυζαντινών δεν ανήκε στην Ευρώπη, τι σήμαινε αυτό για τα εκατομμύρια των Ευρωπαίων που ακολούθησαν τα βήματα του βυζαντινού πολιτισμού; Οι Έλληνες, οι Σέρβοι, οι Βούλγαροι, οι Ρώσοι, οι Ουκρανοί, οι Ρουμάνοι και άλλοι; Ανήκαν στην ευρωπαϊκή ιστορία; Ανήκαν στην Ευρώπη;

Στη δεκαετία του 1990, οι Ευρωπαίοι έθεταν στον εαυτό τους πολύ παρόμοια ερωτήματα όταν επρόκειτο για ολόκληρη τη μετακομμουνιστική Ανατολική Ευρώπη. Η κατάρρευση του Σιδηρού Παραπετάσματος και ο επακόλουθος θρίαμβος της φιλελεύθερης δημοκρατίας ανάγκασαν τους Δυτικοευρωπαίους να επανεξετάσουν ποια ήταν πραγματικά τα όρια της Ευρώπης. Καθ' όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Ανατολική Ευρώπη φαινόταν σαν μια φυσική, μόνιμη και μόνο ημιευρωπαϊκή οντότητα που χαρακτηριζόταν από τυραννικούς δεσπότες, φανατικούς κομμουνιστές και δουλική ιδεολογική πασαρέλα. Ο όρος «Ευρώπη» έγινε περισσότερο από ποτέ συνώνυμος με τη Δυτική Ευρώπη. Ακόμη και χώρες όπως η Πολωνία, η Τσεχοσλοβακία ή η Ουγγαρία που δεν είχαν ποτέ αποτελέσει μέρος της «Βυζαντινής Ανατολής» βρέθηκαν να διαλύονται στην αδιαφοροποίητη μάζα της Ανατολικής Ευρώπης.

Μόνο στη δεκαετία του 1980 άρχισε το ευρωπαϊκό κοινό να ακούει εκκλήσεις για την αναγνώριση κάποιου μυστηριώδους τόπου που ονομαζόταν «Κεντρική Ευρώπη». Υποτίθεται ότι μια «απαχθείσα Δύση» πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα που «υπέφερε για την ίδια την ιδέα της Ευρώπης», σύμφωνα με τα λόγια του Milan Kundera. Το επιδραστικό δοκίμιο «Η τραγωδία της Κεντρικής Ευρώπης» του εξόριστου Τσέχου συγγραφέα το 1984 υποστήριζε ότι χώρες όπως η Πολωνία, η Τσεχοσλοβακία και η Ουγγαρία αποτελούσαν αναπόσπαστα μέρη του δυτικού πολιτισμού που ήταν τεχνητά παγιδευμένες σε μια Ρωσοκρατούμενη Ανατολή.

Αυτό ήταν ιδιαίτερα ανησυχητικό, υποστήριξε ο Κούντερα, επειδή η Ευρώπη «ήταν πάντα χωρισμένη σε δύο μισά: το ένα ήταν δεμένο με την αρχαία Ρώμη και την Καθολική Εκκλησία, το άλλο αγκυροβολημένο στο Βυζάντιο και την Ορθόδοξη Εκκλησία». Τα δύο αυτά ήταν φυσικά, μόνιμα χαρακτηριστικά της ευρωπαϊκής ιστορίας και η τραγωδία του Ψυχρού Πολέμου ήταν ότι τα «δυτικά» έθνη είχαν ξαφνικά περιβληθεί από τη βυζαντινή-ορθόδοξη «Ανατολή».

Παρά το γεγονός ότι ήταν συντριπτικά κοσμικές, αναρίθμητοι υποστηρικτές της κεντροευρωπαϊκής ταυτότητας των «ανατολικοκεντρικών» ευρωπαϊκών χωρών ανέδειξαν στη συνέχεια μια τέτοια διάκριση σε καθιερωμένο γεγονός. Δεν υποστήριζαν την ενοποίηση ολόκληρης της ευρωπαϊκής ηπείρου, αλλά την πολιτισμική «επανένωση» της Δύσης. Η βυζαντινή Ανατολή ήταν γι' αυτούς κάτι που ανήκε μόνο εν μέρει στην Ευρώπη, αν ανήκε καθόλου.

Ήταν μια θέση που ένας άλλος, πιο επιδραστικός παγκόσμιος σχολιαστής υποστήριξε στο βιβλίο του «Η σύγκρουση των πολιτισμών και η αναδιαμόρφωση της παγκόσμιας τάξης» το 1996. Ίσως περισσότερο αμφιλεγόμενος παρά επιδραστικός, ο Samuel P. Huntington υποστήριξε ότι σε έναν κόσμο μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, παλιές, βαθιές, φαινομενικά αιώνιες πολιτισμικές διαιρέσεις θα έρχονταν στο προσκήνιο και θα διαμόρφωναν τον κόσμο που θα ερχόταν. Ο Χάντινγκτον δεν ήταν σίγουρος για το πώς ακριβώς να κατηγοριοποιήσει τον «ορθόδοξο πολιτισμό», αντιμετωπίζοντάς τον ως διακριτό τμήμα κάποιου γενικότερου δυτικού πολιτισμού, που όμως θα ξεχώριζε πιο φυσικά με τη Ρωσία στο κέντρο του.

Αυτή η ιδέα ότι η Ορθόδοξη Ευρώπη θα έπρεπε να αφεθεί στη Ρωσία ως μέρος της φυσικής σφαίρας πολιτισμικής επιρροής της ήταν συγγενής με τη «γκετοποίηση» που η Todorova καταδίκαζε στο δικό της βιβλίο αναφερόμενη στα Βαλκάνια: μια στάση που θα μπορούσε να αποτρέψει τη «θεσμική Δύση» που εκπροσωπείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ από το να καλωσορίσει τα βαλκανικά, ορθόδοξα ή ανατολικοευρωπαϊκά έθνη στη βάση της έλλειψης πολιτισμικής κατανόησης.

Και όμως δεν συνέβη τελικά αυτό. Στις αρχές του 21ου αιώνα, αρκετές βαλκανικές, ορθόδοξες και ανατολικοευρωπαϊκές χώρες εισήλθαν και στους δύο θεσμούς. Η ίδια η Todorova αναγνώρισε σε επίλογο του βιβλίου της το 2009 ότι ο «βαλκανισμός» είχε ξεπεραστεί. Το ίδιο συνέβη και με την «αλλοτρίωση» της Ανατολικής Ευρώπης που η Wolff εντόπισε στον Διαφωτισμό, και μάλιστα με την αλλοτρίωση της Βυζαντινής Ανατολής.

Οι βαθιά ριζωμένες λαϊκές αντιλήψεις μπορεί να παραμένουν, αλλά η σύγχρονη Ευρώπη έχει κάνει εντυπωσιακή δουλειά στη θεσμοθέτηση του πανευρωπαϊσμού παρά τις αντιρρήσεις των πολιτισμοκρατικών αφηγήσεων, πολλές από τις οποίες παραμένουν δημοφιλείς. Η Ευρωπαϊκή Ένωση φιλοξενεί σήμερα περισσότερους ορθόδοξους χριστιανούς από ό,τι προτεστάντες. Σε κάθε τραπεζογραμμάτιο ευρώ σε όλη την ευρωζώνη η λέξη «ευρώ» αναγράφεται σε τρεις γραφές: Λατινικά, ελληνικά και κυριλλικά. Η ήπειρος έχει στείλει δισεκατομμύρια ευρώ σε μετρητά και όπλα για να υπερασπιστεί τη δεύτερη μεγαλύτερη ορθόδοξη χώρα της ηπείρου, παρά το γεγονός ότι δεν είναι καν στην ΕΕ. Ενώ οι αντιμεταναστευτικοί πολιτικοί αγωνίζονται κατά της υποδοχής μουσουλμάνων προσφύγων ή μεταναστών, η (σε μεγάλο βαθμό ονομαστική) Ορθοδοξία εκατομμυρίων Ουκρανών προσφύγων είναι σχεδόν άσχετη με το πώς γίνονται αντιληπτοί στην Ευρώπη.

Τα ερωτήματα σχετικά με το αναπόφευκτο της διαίρεσης της Ευρώπης σε Ανατολή και Δύση παραπέμπουν πάντα στη διαίρεση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και στις αποκλίνουσες πορείες της Δυτικής Ευρώπης και της Ανατολικής Ρώμης, οι κληρονομιές των οποίων εξακολουθούν να διαμορφώνουν το πρόσωπο της Ευρώπης σήμερα. Ακόμη και αν οι αφηγήσεις για μια βυζαντινή Ανατολή δεν έχουν σταματήσει την επέκταση της «Ευρώπης» προς τα ανατολικά, συνεχίζουν να διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο πολλοί άνθρωποι σκέφτονται για την ήπειρο, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αποκλείονται από τη θεσμική της ολοκλήρωση.

Το βιβλίο του Καλδέλλη αποτελεί συναρπαστικό ανάγνωσμα ανεξάρτητα από την καταγωγή του αναγνώστη, αλλά θα πρέπει να παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για κάθε Ευρωπαίο. Αυτό που πραγματικά δείχνει είναι ότι οι απλουστευτικές αφηγήσεις περί ιστορικής συνέχειας είναι πάντα ημιμαθείς, που αφορούν περισσότερο τις σύγχρονες πολιτικές ανάγκες παρά τις ιστορικές πραγματικότητες.

Η Ευρώπη σήμερα προσπαθεί, για πρώτη φορά στην ιστορία της, να ενσωματώσει ολόκληρη την ήπειρο ως μια αυτοσυνείδητα «ευρωπαϊκή» οντότητα. Πρόκειται για ένα οικουμενικό εγχείρημα, όπως ήταν πολλές πρώιμες προτάσεις για την ευρωπαϊκή ενότητα, όπως αυτές που προήλθαν από την Πανευρωπαϊκή Ένωση του Αυστριακού αριστοκράτη Richard von Coudenhove-Kalergi ή του Πολωνού καθολικού ιστορικού και ιδεολόγου της Κεντρικής Ευρώπης Oskar Halecki. Σήμερα έχει ξεχαστεί σε μεγάλο βαθμό, αλλά η διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης δεν ξεκίνησε έτσι τα πρώτα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου.

Τότε, καθοδηγήθηκε σε μεγάλο βαθμό από καθολικά χριστιανοδημοκρατικά κόμματα που είχαν ένα ισχυρό όραμα μιας μικρής «Ευρώπης του πυρήνα» που θα αποτελούνταν αποκλειστικά από δυτικοευρωπαϊκές χώρες, ενώ οι χώρες της ανατολικής Ευρώπης θεωρούνταν αντιπροσωπευτικές της ανατολικής σοβιετικής βαρβαρότητας. Έτσι, η ευρωπαϊκή ενότητα επιτεύχθηκε σε μεγάλο βαθμό όχι χάρη, αλλά παρά τις εκπολιτιστικές αφηγήσεις που διαιρούν τους Ευρωπαίους σε λιγότερο και περισσότερο Ευρωπαίους: σε λιγότερο και περισσότερο άξιους να διεκδικήσουν να ακολουθήσουν τα βήματα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.